Forum Bieszczady - BieszczadzkieForum.pl

Drewniana świątynia w Górzance (obecnie kościół rzymsko-katolicki) to szczególne miejsce i wyjątkowy skarb pogranicza bojkowsko - łemkowskiego, a dla historyków i miłośników lokalnej sztuki sakralnej nadal wielka zagadka i wyzwanie oraz zaproszenie do dalszej kwerendy naukowej.
Według lokalnej tradycji ustnej (bez wyraźnego potwierdzenia w dostępnych dokumentach) to dawna łacińska kaplica dworska z około 1713 roku, z czasem przekazana przez władze austriackie wiernym obrzędu grekokatolickiego i rozbudowana w 1978 roku na cerkiew parafialną pod wezwaniem św. Paraskewy - Wielkiej Męczennicy. Od 1969 roku jest to rzymsko-katolicki kościół pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego.
We wnętrzu zachował się dawny łaciński ołtarz przyścienny, być może pod tytułem św. Marii Magdaleny Pokutnicy lub Matki Bożej Bolesnej z unickim (sic!) tabernaculum organicznie połączonym z całą nastawą (po bokach tabernaculum pełne rzeźby Aarona i Mojżesza) oraz dwa boczne ołtarze św. Michała Archanioła i św. Jana Chrzciciela (pierwotnie mogły to być inne obrazy).
Największą osobliwością świątyni jest jednak płaskorzeźbiony w drewnie (paletowy lub reliefowy) ikonostas z około 1756 roku, zrekonstruowany, konserwowany i zaaranżowany na nowo (po rozbiórce w 1912 roku) w latach 2004 - 2009 przez konserwatora dzieł sztuki Sławomira Jakubowskiego. Ze względu na płaskorzeźbione przedstawienie postaci ikonostas z Górzanki uchodzi za absolutną rzadkość w skali całych Karpat!
Niektórzy historycy archiwalną wzmiankę "apostoły w słupy rżnięte nowo" i datę 1756 odnoszą do poprzedniego ikonostasu z tej świątyni, z którego zachował się krzyż ze zwieńczenia, trzy całe ikony pisane na deskach, fragmenty pociętych a potem użytych do celów konstrukcyjnych dachu (przejście z gontu na blachę ok. 1838 roku) ikon rzędu deesis, rzeźbionych kolumienek itp.
W 1912 roku do świątyni dobudowano przedsionek a płaskorzeźbione ikony uznane za niekanoniczne, zbyt łacińskie, czy wręcz "polskie" - zmieniono na malowane na płótnie (rodzina Bogdańskich?). Ten trzeci ikonostas dotrwał do 1969 roku, kiedy to z nakazu władzy ludowej został w większości rozebrany (pozostało jedynie zwieńczenie w formie belki tęczowej), a ikony namiestne i rzędu deesis ukryto na strychu.
Obecnie są też sukcesywnie odnawiane i - według zaleceń Wojewódzkiego Podkarpackiego Konserwatora Zabytków - rozwieszone na balustradzie chóru i ścianach pod nim.
W 1967 roku gdy powstał zalew soliński w pobliskiej Wołkowyi zburzono kamienny, rzymsko - katolicki kościół z 1836 roku pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. Z tego kościoła we wnętrzu znajduje się boczny ołtarz Najświędszego Serca Pana Jezusa i św. Antoniego, obrotowe tabernaculum z ołtarza głównego, ambona, stacje Drogi Krzyżowej, konfesjonały, niektóre rzeźby i inne elementy wystroju.
Obok świątyni stoi kamienna dzwonnica parawanowa z ocalałym dzwonem z 1774 roku, a całość otoczona cmentarzem grzebalnym sprzed 1772 roku i lipowo - dębowym starodrzewem. Najokazalszy dąb szacuje się na 300 - 500 lat.

Tekst: ks. P. Bartnik


Ma ktoś może zdjęcie ikonostasu ?

IraS napisał(a):....Ma ktoś może zdjęcie ikonostasu ?

Takie tylko, przez "kratę" zrobione.



cytat
--------------------------------------------------
Najokazalszy dąb szacuje się na 300 - 500 lat.
--------------------------------------------------------------------

W sezonie bez priblemu możecie zajrzeć do świątyni. Jest otwarta, dzieci mają dyżury. Można fotografować jej wnętrze, opłata wynosi 10 zł. Gdyby dawna cerkiew była zamknięta to Pani Getin (drewniany dom poniżej światyni, obok rozpoczęta budowa) zawsze poratuje. Można takze skontaktować się z Nią telefonicznie. Jest duże zainteresowanie świątynią.
Powoli zmienia się nastawienie mieszkańców Górzanki. Jestem tam kilka razy w tygodniu. Na początku to niektórzy miejscowi dosłownie patrzyli się wilkiem na nas, nie mogli zrozumieć po co tam jeździmy. Była nawet taka dość nieprzyjemną chwila, gdy w czasie sprzątania panie demonstracyjnie rzuciły ścierki i wyszły. Teraz coraz częściej uśmiechają się do mnie. Wczoraj nawet kilka osób zagadnęło. Wdałam się w dyskusję ze starszą panią mieszkającą obok plebani na temat kozy księdza. Ksiądz Bartnik ma kozę, która uwielbia kanapki, szczególnie bułki z masłem. Przywożę jej smakołyki więc na mój widok cała w skowronkach biegnie i łasi się prosząc o coś dobrego i wygłaskanie.
Pani Getin ostatnio mówiła mi, że coraz więcej osób do niej dzwoni z prośbą o udostępnienie zwiedzania. Bardzo cieszy się z tego powodu.

Dodam cos od siebie;-)

joorg napisał(a):Takie tylko, przez "kratę" zrobione.

W tym roku mam poważne zakusy na spędzenie kilku dni w Bieszczadach - celuję na Wołkowyję lub Górzankę. W obu wypadkach będę w cerkwi Parę fotek powinno się tu znaleźć. Zobaczę, co zmieniło się od czerwca 2009 r.