Forum Bieszczady - BieszczadzkieForum.pl

Pora przedstawić niezmiernie ciekawą książkę "Przewodnik po ekspozycji sztuki cerkiewnej w Muzeum Historycznym w Sanoku" opracowany przez Katarzynę Winnicką. Mam tylko jego drugie poprawione i uzupełnione wydanie. Sanocka wystawa liczy sobie około 1200 eksponatów, w tym około 600 obrazów malowanych na desce i na płótnie. Autorka przewodnika przedstawia je w sposób niekonwencjonalny albowiem podane tu wiadomości są usystematyzowana w ciągu alfabetycznym. Ten słownik powinien być lekturą podstawową przewodników i tak naprawdę ściągą ciągle przez nas wykorzystywana. Hasła są dobrze opracowane, nawet kompletny laik nie ma problemów ze zrozumieniem ich treści. Przewodnik jest ładnie wydany na dobrym papierze, szyty, w twardej oprawie, ma liczne ilustracje. Ponad to posiada dokładny plan ekspozycji sztuki cerkiewnej, podano tu także schemat układu ikonostasu i rozmieszczenie poszczególnych ikon. Jego niewątpliwa zaletą jest także bardzo przystępna cena.
Warto także zaglądnąć na stronę muzeum
http://www.muzeum.sanok.pl

Spis treści
Wstęp
Słownik
Wybrana bibliografia
Rozmieszczenie ikon na ekspozycji sztuki cerkiewnej

Tytuł: "Przewodnik po ekspozycji sztuki cerkiewnej w Muzeum Historycznym w Sanoku"
Autor: Katarzyna Winnicka
Wydanie: II
Stron: 79
ISBN: 978-83-60380-09-3
Wydawca: Muzeum Historyczne w Sanoku
Sanok 2007

Przewodnik o którym mówię ma formę słownika. Aby zobrazować jak wygląda merytoryczna strona tego wydawnictwa przepiszę kilka haseł. Największe "kontrowersje" w pewnej dyskusji wzbudziło słówko hermeneja.
Oto wyjaśnienie. str. 27
"Hermeneja, podlinnik gr. hermeneia, ros. podlinnik-wzornik, podręcznik zawierający zbiór wiadomości na temat procesu powstawania ikony, od form i schematów kompozycyjnych i ikonograficznych po technikę ikony. Hermeneja to jedyny znany pobizantyjski pisany podręcznik malarski. Wiadomo jedynie, że jest dziełem Dionizego z Furny - mnicha,malarza, lekarza. Niektóre źródła podają jako datę powstania tego dzieła 1468 rok, lecz prawdopodobnie jest to kompilacja powstała w latach 1730-1734 w oparciu o XVI w. manuskrypty. Dionizy jako czynny malarz miała spore doświadczenie i wiedzę w zakresie malarstwa, dlatego jego podręcznik ma charakter praktyczny. Książka dzieli się na dwie części: technologiczną i ikonograficzną."

Warto wiedzieć też czym jest ikona. str 27
"Ikona, gr.eikon - obraz kultowy, który ukształtował się w sztuce wchodniochrześcijańskiej na terenie Cesarstwa Bizantyjskiego (IV-XV w.). Na jej powstanie ogromny wpływ miała sztuka hellenistyczna, rzymska, niektóre formy malarstwa wywodzące się z terenów Azji Mniejszej, Egiptu, Palestyny i Syrii oraz kultura chrześcijańska (portrety fajumskie - Egipt; malarstwo katakumbowe - Rzym, pierwsze wieki chrześcijaństwa). Ukazuje osoby święte, sceny ze Starego i Nowego testamentu, z apokryfów, a także sceny liturgiczno-symboliczne. Tradycja wskazuje św. Łukasza jako pierwszego malarza wizerunku Bogurodzicy, natomiast pierwsza ikona z obliczem Chrystusa powstała jeszcze za jego życia (Acheiropita). Ikony malowane były na desce, ale też na płótnie, wykonane w mozaice, marmurze, emalii. Istotą ikony było jej sakralne przeznaczenie i funkcja w liturgice Kościoła wschodniego. Proces malowania ikony wymagał wielkiego poświęcenia ze strony ikonografa. Malarz ten przed przystąpieniem do malowania przechodził swoisty post. Musiała być to osoba bardzo pobożna, skromna, przestrzegająca wszelkich norm etycznych, słowem - wybrana przez Boga. Teologia zabraniała sygnowania ikon, zgodnie z założeniami bezczasowości ikony, stąd wczesne ikony nie są podpisywane ani datowane. Zmieniło się to w późniejszym okresie (od XVII w.), kiedy wpływ na sztukę malowania ikon wywarła kultura Zachodu - sztuka renesansu i baroku. Wtedy to bezpowrotnie odchodzi się od ogólnych norm Teologiczno-ikonograficznych. Powoduje to ukazywanie rzeczywistości widzialnej; wprowadza się cechy świadczące o przemijalności: sygnatury, daty, napisy.
Ikona za pomocą środków plastycznych,takich jak np. kolor przedstawia treści teologiczne."
str.58
"Teologia ikony. Wykonanie ikony jest procesem długotrwałym i wieloetapowym. Ikona jest malowana na desce - w zależności od wielkości obrazu wykorzystywano jedną lub więcej desek. Deska, odpowiednio wysuszona i spreparowana, od tyłu wzmocniona była szpongami (jaskółkami). Były one szczególnie potrzebne w ikonach o dużych rozmiarach. Do wykonania podobrazia używano desek z drzew liściastych (lipa, buk, dąb, olcha, brzoza); ikony późniejsze malowano na drewnie sosnowym i świerkowym (także jodle, cedrze). Następnie ikonograf drążył w licu płaskie wgłębienie, tzw. kowczeg - podobrazie, na którym miało powstać główne przedstawienie. Miejsca pozostawione dookoła tworzyło naturalną ramę (pole ikony), na której często malowano niewielkie postaci świętych. Uskok na granicy pola ikony i kowczegu nazywa się łuzgą. Pole ikony miało swoją wymowę symboliczną i funkcjonalną - chroniło i osłaniało główne malowidło. Wyżłobiony kowczeg nacinano w ukośną siatkę, aby zwiększyć przyczepność kolejnych warstw. Następnie nakładano kilkakrotnie warstwy gorącego kleju (gr. kolla). W Grecji klej pozyskiwano ze skór zwierzęcych, na Rusi natomiast z ryb (np. z jesiotra). Na tak przygotowane podobrazie nakładano nasączone klejem płótno (powołoka). Płótno mogło być lniane, konopne, później stosowano bawełniane, a często wykorzystywano papier. W najstarszych ikonach płótno nakładano na całości podobrazia, później tylko na łączenia desek i sęki. Tkanina spełniała ważną rolę, bowiem zabezpieczała kolejną warstwę - grunt - przed spękaniem i przenikaniem żywicy z deski. Grunt (ros. lewkas, gr. leuka - biały) - kolejna i ostatnia zarazem warstwa przed wykonaniem rysunku - składał się ze spoiwa (klej) i wypełniacza (sproszkowana kreda lub gips), które umiejętnie łączono i - gorącym - pokrywano kilkakrotnie podobrazie. Oczywiście, w zależności od warsztatu i miejsca wykonania ikony rodzaj użytego materiału mógł się różnić. Na koniec szlifowano, gładzono obraz, aby uzyskać idealnie wypolerowaną powierzchnię. Na tak przygotowanym gruncie ikonograf wykonywał rysunek konturowy kompozycji ołówkiem lub węglem. Dopiero teraz przystępowano do malowania kolejno tła, pejzażu, architektury, szat i odsłoniętych partii ciała, czyli oblicza i rąk. Tym ostatnim poświęcano najwięcej czasu, używając tzw. sankiru - zielonej podmalówki, na którym zaznaczono kontur oczu, brwi, ust, nosa, uszu, włosów. Dopiero na to nakładano, tak jak w przypadku szat, farbę temperową (tempera jajeczna), rozprowadzając ją kilkakrotnie od najciemniejszego do najjaśniejszego tonu. Ostatnią czynnością było wykonanie napisów.. Ikonę pokrywano olifą (mieszanką olejów roślinnych), dzięki której utrwalano barwę, ale przede wszystkim zabezpieczano obraz przed zanieczyszczeniem i wilgocią."

Mam kilkanaście wydawnictw poświęconych sanockiemu skansenowi: przewodniki, plany, foldery, składanki widokówek. Najstarszy w moich zbiorach jest przewodnik Jerzego Czajkowskiego "Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku", który ukazał się w 1978 r. Oprócz tego posiadam kilka tomów "Acta scansenologica" i kilka książek wydanych przez muzeum. O tych ostatnich będę wspominać, gdy być może kiedyś rozgadam się o etnografii.
Mówimy o atrakcjach turystycznych, o ciekawych wydawnictwach z nimi związanych więc chciałabym przestawić, moim zdaniem, interesujący przewodnik "Park etnograficzny" wydany na 50 lecie istnienia Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Jest wyjątkowo ciekawy, bogato ilustrowany, bardzo "czytelny". Każdy sektor jest tu przedstawiony oddzielnie. Jest to bardzo ważne, gdyż to muzeum na wolnym powietrzu ma 38 ha, pięć sektorów: Bojkowie, Łemkowie, Dolinianie, Pogórzanie, ekspozycja przemysłu naftowego, kilka interesujących wystaw: ikona karpacka (będę w następnym poście o tym pisać), wystawa poświęcona rzemiosłu, judaika, pracownia Bogdańskich. Przeważnie są to skompletowane całe zagrody, najstarsza chałupa jest z 1681 r. Niewątpliwą ozdobą są świątynie - cerkwie bojkowska z Grąziowej i piękna maleńka z Rozsolina, łemkowska z Ropek, kościół z Bączala, liczne kapliczki z moją ulubioną z Lisznej. Większość chałup ma bogate wyposażenie. Większość przedstawiona jest w przewodniku, są tu ilustracje pokazujące także wnętrza budynków.
Mnie najbardziej zainteresował rozdział wspomnieniowy " Z przeszłości muzeum" będący swoistym hołdem złożonym ludziom, którzy całe swoje życie poświęcili ochronie zabytków.

Spis treści
Tytułem wstępu
Z przeszłości regionu
Z przeszłości Muzeum
Charakterystyka geograficzno-przyrodnicza obszaru badawczego Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Park Etnograficzny
- Obiekty poza sektorami
- Bojkowie
- Łemkowie
- Pogórze zachodnie
- Dolinianie
- Pogórze wschodnie
- Informacje dla turystów
Wybrana literatura
Plan Parku Etnograficznego w Sanoku
Rozmieszczenie grup etnograficznych do 1947 roku (mapa)

Rozdział "Z przeszłości Muzeum" str. 14-15
"[...] Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku powstało dzięki zaangażowaniu i pracy ówczesnego wojewódzkiego konserwatora zabytków Jerzego Tura i pierwszego dyrektora sanockiej placówki Aleksandra Rybickiego, stawiając sobie za cel główny konieczność ratowania ocalałych po wojnie resztek kultury ludowej na terenie południowo-wschodniej Polski. Aleksander Rybicki w okresie międzywojennym współtworzył i pracował w Muzeum Ziemi Sanockiej, a w czasie wojny był członkiem Armii Krajowej i niezwykle aktywnym kurierem, łącznikiem Rządu Emigracyjnego krajem. Aresztowany w 1945 roku przez NKWD spędził, jak wielu patriotów, 10 lat na zsyłce w okolicach Workuty, skąd powrócił z końcem 1955 roku i natychmiast przystąpił do pracy, której efektem miało być stworzenie sanockiego skansenu. Sytuacja na Podkarpaciu była wtedy bardzo trudna, - po wojnie i zakończeniu krwawych walk z Ukraińską Armią Powstańczą oraz późniejszych wysiedleniach (akcja "Wisła" w 1947 roku), teren Bieszczadów, Beskidu Niskiego i przyległych Pogórzy opuściła ludność ruska,która w okresie międzywojennym na obszarach wiejskich, stanowiła zdecydowaną większość. Pozostawione obiekty zarówno kultury materialnej, jak i duchowej ( a w szczególności cerkwie i znajdujące się w nich ikony) pozostawiały ogromną wartość. Niestety, całe to mienie, tym prawdziwe skarby kultury polsko-rusińskiej kultury pogranicza, ulegało systematycznemu niszczeniu w wyniku zapomnienia, celowej dewastacji lub kradzieży. Zarówno zabezpieczenie całej substancji kulturowej południowo-wschodniej Polski, jak i naukowe opracowanie pozyskanych zbiorów oraz problematyki tego etnicznego i etnograficznego pogranicza, wyznaczało cel i charakter nowopowstałego Muzeum
Od samego początku istnienia Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku zapraszało do prac w Radzie Muzeum ówczesne autorytety: Romana Rainfussa, Ksawerego Piwockiego, Gerarda Ciołka, Ignacego Tłoczka, Adama Fastnachta, Jerzego Tura, Ryszarda Brykowskiego i Michała Czajnika. Dzięki nim sformułowane zostały naukowe zasady doboru obiektów, metody ich przenoszenia i konserwacji. Na początku lat 60. przystąpiono do tworzenia specjalistycznej pracowni konserwatorskiej (pod kierunkiem Wojciecha Kurpnika), która należy obecnie do największych i najwszechstronniejszych w Polsce południowo-wschodniej. Tak więc już od pierwszych lat swego istnienia sanockie Muzeum, oprócz pasji twórców, miało solidne naukowe podstawy gwarantujące prawidłową realizację stawianych przed sobą zadań. Równocześnie informacje o tworzeniu Parku Etnograficznego w Sanoku znalazły się w wielu ówczesnych ogólnopolskich publikatorach, wzbudzając tym samym spore zainteresowanie problematyką budownictwa na wolnym powietrzu ".

Tytuł: "Park Etnograficzny Przewodnik"
Redaktor: Jerzy Ginalski
Wydanie: I
Stron: 123
ISBN: 978-83-915210-6-9
Wydawnictwo: Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku
Sanok 2008

Pierwszą publikacją wydaną przez Muzeum Historyczne w Sanoku w cyklu Katalog zbiorów była " Chrystus Pantokrator z Wujskiego Ikona z XV w" Romualda Biskupskiego, kustosza muzeum. W założeniach twórców serii wszystkie ikony XV w. miały doczekać się oddzielnych zeszytów z materiałami katalogowymi. Nie wiem czy rzeczywiście tak stało się. Mam tylko kilka albumów i innych wydawnictw tego muzeum. Polecam je albowiem nie dość, że są interesujące, w większości to prace naukowe, to jeszcze ich cena jest stosunkowo niska.
Ikona Chrystusa Pantokratora (Wszechwładcy) występuje w kilku wariantach ikonograficznych. W ikonostasie pojawia się dwukrotnie: w rzędzie ikon namiestnych i Deesis. Ta ikona podobnie jak św. Mikołaja została przeniesiona do zbiorów muzealnych w 1931 r. przez Leona Getza. Jest namalowana na połączonych dwóch lipowych deskach temperą na gruncie kredowym. Chrystus przedstawiony jest frontalnie w całej postaci. Prawą dłoń ma uniesioną w geście błogosławieństwa na wysokości piersi, a w lewej ręce trzyma Ewangeliarz.

Spis treści:
Pochodzenie
Technika wykonania i wymiary
Opis
Napisy
Stan zachowania i konserwacja
Ikonografia
Analiza
Wystawy
Bibliografia

Tytuł: "Chrystus Pantokrator z Wujskiego Ikona z XV wieku"
Autor: Romuald Biskupski
Wydanie: I
Stron: 16
ISBN: 83-907352-6-1
Wydawnictwo: Muzeum Historyczne w Sanoku
Sanok 1998

"Chrystus Pantokrator
2 połowa XV w.; nr inw. S/3403
(dawna numeracja 980)

Pochodzenie:
Wujskie, woj. krośnieńskie. Ikona została przeniesiona w 1931 r. przez Leona Getza z cerkwi p.w. SS. Kosmy i Damiana do Muzeum "Towarzystwa Łemkiwszczyzna" w Sanoku.

Technika wykonania i wymiary:
Tempera na gruncie kredowym, dwie deski lipowe podobrazia wzmocnione dwoma listwami, wpuszczonymi przez całą jego szerokość; wym. 101,5 x 65 x 2,5 cm.
[..]
Analiza:
Namiestna ikona Chrystusa Pantokratora z cerkwi w Wujskiem dotychczas pozostaje jedynym dziełem tego anonimowego malarza. Rysunek i modelowanie odkrytych partii ciała, poprzez zacieranie granic między nanoszonymi warstwami malarskimi, zdradza malarza obznajomionego ze sposobami wydobywania kształtu plastycznego form, przez malarzy czynnych w XV w. Podobnie jak w ikonie z Wujskiego ciemna w tonie karnacja występuje na przykład w ikonie św. Paraskewy Męczenniczki (Pjatnicy) z Nowego Jaru, Chrystusa Pantokratora z Truszewic lub w ikonie Michała Archanioła z Daliowej. W tej ostatniej ikonie opracowanie rąk i twarzy postaci Archanioła Michała jest bardziej graficzne. W ikonie z Wujskiego również zwraca uwagę malarskie opracowanie szat. Nakreślone kierunki udrapowania fałd chitonu, w cieniach pogłębionych czernią i rozbieleniami w partiach wyświetlonych, nieznacznie rysuje się w tle ciemnej w tonie zieleni. To malarskie kształtowanie form skłania do przesunięcia datowania ikony z Wujskiego na ostatnią ćwierć XV w. Jednak sądzę, że ten jeden aspekt jest niewystarczający do uściślenia czasu powstania ikony. Kierując się jednak ostrożnością (jeden aspekt wydaje mi się wystarczający do ustalenia czasu powstania ikony ) uważam, że wstępnie możemy określić jej datowanie na 2 połowę XV w. Przemawia za tym również widoczne podobieństwo kroju liter w bardzo starannie napisanym tekście na kartach Ewangeliarzy w ikonie z Wujskiego i w ikonie Spasa w Siłach z Nowosielec.
Wystawy:
Kraków 1964 Muzeum Narodowe, Wrocław 1964 Muzeum Śląskie, Reckklihausen 1966 Ikonenmuseum, Uden 1991Muzeum voor Religieuze Kunst."

Pora na przedstawienie kolejnych ikon z naszych, podkarpackich zbiorów. Na dobry początek "Ikona świętego Mikołaja z 2 połowy XV wieku z Owczar" Romualda Biskupskiego znajdująca się w zbiorach Muzeum Historycznego w Sanoku. Ta bardzo obszerna publikacja wydana w cyklu prezentującym zbiory opowiada o jednym z najbardziej cennych dzieł sztuki z tutejszej kolekcji. Pierwotnie znajdowała się w cerkwi pw. Opieki Matki Boskiej w Owczarach (d.Rychwałdzie), w 1933 r. trafiła dzięki Leonowi Getza do Muzeum Towarzystwa Łemkiwszczyzna. Jest wykonana na połączonych dwóch deskach lipowych wzmocnionych listwami wprowadzającymi z lewego boku podobrazia. Wykonano ją temperą na gruncie kredowym.
Ta publikacja jest starannie wydana na dobrym papierze, posiada liczne ilustracje, przeważnie czarno-białe zdjęcia. Mnie zaciekawiła bardzo obszerna bibliografia, Autor korzystał z bardzo wielu źródeł, w tym ukraińskich, moim zdaniem warto zapoznać się chociaż z częścią z nich. Książkę tę polecam wszystkim miłośnikom sztuki sakralnej i przewodnikom. Nas oprowadzaczy powinien zainteresować rozdział "Ikonografia" w którym jest w sposób obszerny przedstawiona jest biografia Świętego. Jest to związane z tym, że ikona oprócz przedstawienia centralnego św. Mikołaja posiada jeszcze klejmy związane z życiem tej postaci. Autor w sposób szczegółowy opisuje poszczególne przedstawiania, fragmenty życiorysu św. Mikołaja, formy jego kultu itd.

Spis treści
Pochodzenie
Technika wykonania i wymiary
Opis
Inskrypcje
Stan zachowania i konserwacja
Ikonografia
Analiza stylistyczna
Wystawy
Publikacje
Bibliografia


Tytuł: " Ikona świętego Mikołaja z 2 połowy XV wieku z Owczar"
Autor: Romuald Biskupski
Wydanie: I
Stron: 42
ISBN: 83-60380-02-3
Wydawnictwo: Muzeum Historyczne w Sanoku
Sanok 2006


"Opis:
Ikona - malowana w płytkim kowczegu na jasnoochrowym tle - obwiedziona jest wąską ramką barwy czerwieni żelazowej. W środkowym polu św. Mikołaj, ujęty en face w całej postaci, przedstawiony jest na jednolitym tle w odcieniu zieleni malachitowej. Karnacja ciała jasnougrowa malowana na oliwkowej podmalówce. Rozbielenia w światłach położone są na wysokim czole, nad brwiami i w kącikach oczu, a na delikatnie zaróżowionych policzkach zostały zaznaczone półkoliste cienie. Nos wydłużony, rozbielony na grzbiecie podkreślony jest z lewej strony konturem, wyciągniętym rozbieloną czerwienią. Powieki zakreślone są cienkimi, czarnymi i białymi kreskami. Na pogrubionych, brunatnych brwiach zaznaczone są błękitne włoski. W ten sam sposób są opracowane pasma symetrycznie ułożonych włosów na głowie, brodzie i wąsach. Głowę świętego okala złocony nimb, ozdobiony siatką złożoną z kwadratów, na których zostały opisane okręgi. Złoto płatkowe nimbu jest polerowane, a na utworzonych czterolistnych rozetach matowe. Święty ubrany jest w szaty liturgiczne: w sticharoin w odcieniu zieleni, którego udrapowanie opracowane zostało czarną kreską i ciemnym odcieniem zieleni oraz rozbieleniami, w felonion w odcieniach czerwieni żelazowej, w epitrachelion w odcieniu czerwieni, ozdobiony motywem parzyście zestawionych owali, malowanych w tonacji rozbielonej czerwieni, w środku których rozbieloną zielenią zostały namalowane mniejsze owale. w podobnych odcieniach barw został opracowany epigonation, ozdobiony motywem kraty, której pola wypełniają punkty, położone rozbieloną zielenią i bielą. Omoforion biały, z krzyżami malowanymi czernią. Pod stopami świętego prostokątny pas ziemi w odcieniu umbry."

Prawdziwą ozdobą sanockiego skansenu jest kolekcja ikon, jedna z największych i najcenniejszych w kraju. Powstawała głównie na początku lat 60-tych, wiele cennych dzieł sztuki zostało pozyskanych w czasie zabezpieczania dóbr pocerkiewnych przez służby konserwatorskie (1961-1967). Skansen dysponujący własną pracownia konserwatorską brał czynny udział ratując wiele zabytków przed całkowitym zniszczeniem.
Powstała słynna wystawa "Ikona karpacka" licząca około 200 dzieł sztuki. Eksponowane ikony są ułożone chronologicznie, zestawione w zespoły warsztatowe i ikonostasy. Dzięki temu możemy prześledzić rozwój malarstwa cerkiewnego, które powstało w specyficznym wielokulturowym, wielowyznaniowym obszarze Karpat. Ta kolekcja uzupełnia się z wystawą w sanockim Muzeum Historycznym, obie mają wielką wartość poznawczą i naukową.
Moim zdaniem każdy zainteresowany kulturą naszego regionu powinien zwiedzić skansen i wystawę. Na mnie największe wrażenie robi część kolekcji znajdująca się w sali nr.1. Są tu zgromadzone najstarsze ikony z XV i XVI w. Wszystkie z wyjątkiem ikony Sądu Ostatecznego były częścią ikonostasu. Nie dziwi więc fakt, że właśnie w tej sali jest rekonstrukcja najstarszej formy przegrody ołtarzowej, bowiem tak możemy też określać ikonostas. Mimo tego, że zbiory są bardzo duże nie udało się zrekonstruować całego ikonostasu, gdyż brakuje tu dwóch ikon: namiestnej Pantokratora i ikony Ukrzyżownia. Miałam kilkakrotnie przyjemność zwiedzać tę wystawę z koneserami sztuki, ta kolekcja zachwyca. Jedna z nich jest nie tylko moim zdaniem szczególna, to ikona Archanioła Michała.
Pisząc to miałam przed oczyma przewodnik po wystawie "Ikona Karpacka" Andrzeja Szczepkowskiego wydany przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku w 2004 r. Jest bardzo ciekawy, ładnie wydany, bogato ilustrowany całostronicowymi z barwnymi fotografiami przedstawiającymi przede wszystkim ikony oraz cerkwie z Ulucza, Grąziowej i Ropek. Do przewodniczka dodano mapki poglądowe: pochodzenie ikon ze zbiorów MBL w Sanoku i diecezja przemyska obrządku wschodniego XVII-XVIII w.
Tę książkę można nabyć w kasie skansenu za niewielkie pieniądze, chyba kosztuje 12 zł.

Oficjalna i moim zdaniem najlepsza strona o
skansenie
www.skansen.mblsanok.pl

Szczególnie polecam wirtualny spacer po muzeum i Skansen we Lwowie (jest baner).

Spis treści
Wstęp
Sala 1
Sala 2
Sala 3


Tytuł: "Ikona karpacka przewodnik po wystawie"
Autor: Andrzej Szczepkowski
Wydanie: I
Stron: 47
ISBN: 83-915210-3-6
Wydawnictwo: Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku
Sanok 2004

Ozdobą tej galerii jest ikona Archanioła Michała. str. 18
" Archanioł Miachał - wiszący obok ikony św. Paraskewii,był symbolem zwycięstwa nad ikonoklazmem (ruch obrazoburczy w Bizancjum w latach 726-843),a tym samym zawiera ideę ochrony wiary. Archanioł Miachał przedstawiony jest jako wojownik, walczący rycerz odziany w zbroję i wyposażony w miecz, pogromca zbuntowanych aniołów, ten który pokonał szatana (symbolizuje go podnóżek w formie leżącej ósemki na którym stoi archanioł). Wokół niego sceny ilustrujące wydarzenia biblijne i cuda: Bóg w osobie Chrystusa rozkazuje wypędzenie z raju pierwszych rodziców, Archanioł Michał wypędza z raju Adama i Ewę, Archanioł ochrania trzech młodzieńców skazanych na śmierć w ogniu za wiarę, której nie chcieli się wyrzec, biblijna scena walki Jakuba z aniołem, Ofiara Abrahama, Archanioł nie pozwala na śmierć Izaaka, Cud w Chanoe, ocalenie świątyni Archanioła Michała słynącej z uzdrowień przed zniszczeniem przez pogan, Zwycięstwo Dawida nad Goliatem za sprawą Archanioła Michała, który pomógł sprawiedliwemu królowi, Zburzenie Sodomy i Gomory, Ocalenie proroka Daniela, Archanioł wyprowadza z lwiej jaskini skazanego na pożarcie przez lwa proroka, Archanioł zatapia wojska faraona w trakcie pościgu za Izraelitami prowadzonymi przez Mojżesza do ziemi obiecanej, Archanioł nakazuje Nawinowi zejść z konia i zdjąć obuwie przed wejściem do świątyni. Ikona Archanioła Michała zawieszona w ikonostasie pełni funkcję opiekuna i obrońcy wiernych przed szatanem w trakcie ich ziemskiej wędrówki do Boga".

Szkoda,że nie można tam fotografować

bogdan64 napisał(a):Szkoda,że nie można tam fotografować

Z tego co pamiętam to jest to wyjątek od reguły. W skansenie po wykupieniu pozwolenia można fotografować i kręcić filmy. Jeżeli chodzi o profesjonalne sesje to opłata jest wyższa, chyba 50 zł.

Wszystkim zainteresowanym ruchomą plastyka gotycką polecam publikację o charakterze monograficznym "Zabytki plastyki gotyckiej województwa krośnieńskiego Rzeźba drewniana Malarstwo tablicowe" Piotra Łopatkiewicza wydaną w bardzo małym nakładzie przez Muzeum Rzemiosła w Krośnie w 1996 r. Jest to pierwsza próba skatalogowania dzieł sztuki gotyckiej na terenie dawnego województwa krośnieńskiego. Autor prowadził kwerendę naukową na terenie dawnej ziemi sanockiej, bieckiej i krakowskiej. Książkę tę dość dawno temu czytałam, nie jestem pewna ale chyba nawet o mniej wspominałam w tym wątku. Odniosłam bardzo pozytywne wrażenie. Mimo, że jest to praca naukowa, to z tego co pamiętam, nie miałam problemów z jej zrozumieniem. Zaskoczyło mnie jedno. Nie spodziewałam się takiego bogactwa gotyckich dzieł sztuki na naszym ternie, na obszarze wieloreligijnym, granicznym pomiędzy Rusią, a Polską. Tym bardziej, że los tych ziem bywał tragiczny i jeszcze w latach 60-tych XX wieku wiele bezcennych dzieł sztuki było celowo niszczonych vide pożar w sanktuarium w Starej Wsi koło Brzozowa. Publikację tę chyba kupiłam w krośnieńskim muzeum, tam była organizowana wystawa poświęcona gotyckiej sztuce. Pamiętam ją jak przez mgłę. Bardzo interesujący jest katalog w którym opisano 102 dzieła sztuki.
Książka jest bogato ilustrowana, są tu zdjęcia kolorowe i 102 fotografie czarno-białe , część z nich ma już chyba charakter archiwalny.

Spis treści
Od autora
wprowadzenie
Część I Rzeźba drewniana
Stan badań
Rzeźba do schyłku wieku XIV
Rzeźba do I połowy XV wieku
Rzeźba 2 połowy wieku XV
Rzeźba 1 połowy wieku XVI
Podsumowanie
Część II Malarstwo tablicowe
Stan badań
Malarstwo tablicowe do końca XV wieku
Malarstwo tablicowe 1 połowy XVI wieku
Zakończenie
Podsumowanie
Rzeźba drewniana - katalog
Malarstwo tablicowe - katalog
Literatura przedmiotu
Indeks osób i miejsc
Spis ilustracji
Indeks terminów ikonograficznych
Spis ilustracji
Summary
Zusammenfassung
Tablice barwne
Album ilustracji

Tytuł: "Zabytki plastyki gotyckiej województwa krośnieńskiego Rzeźba drewniana Malarstwo tablicowe"
Autor: Piotr Łopatkiewicz
Wydanie: I
Stron: 148, 8 barwnych tablic, album ilustracji 102 zdjęcia
ISBN: 83-905920-0-2
Wydawnictwo: Muzeum Rzemiosła w Krośnie
Krosno 1996

"Zabytki plastyki gotyckiej województwa krośnieńskiego..." str. 87
"Zakończenie
"[...] Na przestrzeni stulecia, od połowy XV do połowy XVI wieku, tablicowe malarstwo południowo-wschodniej zatoczyło olbrzymie koło. Pierwsze znane z tego terenu zabytki reprezentują poziom przeciętny, niejednokrotnie nawet wyższy od przeciętności. Z ostatniej ćwierci wieku XV i pierwszej stulecia następnego zachowało się nawet kilka dzieł wybitnych, rzec by można pierwszoplanowych, sięgających wyżyn możliwości ówczesnego malarstwa cechowego. Warunkiem powodzenia i żywotności form gotyckich było wówczas jeszcze wciąż nie słabnące zapotrzebowanie na utrwalone w ubiegłym stuleciu sposoby konstruowania i malarskiego zdobienia obrazów i nastaw ołtarzowych.
Przełom lat 30-tych i 30-tych wieku XVI zaowocował dziełami utrzymanymi w nurcie stylowego pluralizmu, polegającego na łączeniu cech dawnego stylu z pierwszymi - płynącymi z południa i południowego-zachodu - impulsami nowej renesansowej mody. Zauważalne niemal równoległe powstanie lokalnych warsztatów malarskich spowodowane było obniżeniem ilości i jakości dzieł wytwarzanych przez cechowe warsztaty krakowskie. Po roku 1520 malarze uprawiający kierunek gotycki coraz silniej zasklepiali się w kręgu - będących w powszechnym użyciu - wzorników graficznych. Ta paraliżująca twórczą inwencję praktyka , wraz z uchwytnymi w źródłach pisanych oznakami kryzysu w zakresie kształcenia uczniów przez mistrzów cechowych, w połączeniu ze słabnącym ze strony zleceniodawców zainteresowaniem tradycyjną formą retabulum ołtarzowego, przesadziły o upadku dawnego stylu. W malarstwie krakowskim kryzys form gotyckich nastąpił w latach 1520-1530, kiedy to wyczerpały się możliwości twórczego przetwarzania średniowiecznych wzorców formalnych. W drugiej ćwierci XVI wieku tradycyjny kierunek uprawiali już właściwie tylko ci malarze, którzy otrzymali wykształcenie zawodowe przed rokiem 1520. Ich twórczość podtrzymywały już wtedy nieomal wyłącznie zamówienia płynące z prowincji. Wykazane przyczyny i zjawiska w bardzo krótkim czasie doprowadziły do ostatecznego zmierzchu malarstwa tablicowego, jako jednej z podstawowych dyscyplin twórczości artystycznej, jednej z najważniejszych dziedzin gotyckiej sztuki przedstawieniowej."

Fotografować w Skansenie można już w cenie biletu. Wyjątek stanowi budynek z ikonami, gdzie jest całkowity zakaz fotografowania.
Ciekaw jestem jak będzie wygladał nowy rynek galicyjski, Z tego co wiem prace trwają i dobiegają końca

bogdan64 napisał(a):Ciekaw jestem jak będzie wygladał nowy rynek galicyjski, Z tego co wiem prace trwają i dobiegają końca

Fajnie, w ubiegłym roku ciągle zaglądałam i sprawdzałam jak tam prace idą. Zdjęcia są tu http://skansen.mblsanok.pl/aktualnosci/ ... index.html , można miesiąc po miesiącu prześledzić jakie poczyniono postępy.