Podkarpacie historia współczesna

Recenzje, nowości, polecane tytuły

"Akcja "Wisła" przyczyny, przebieg, konsekwencje".

Postprzez lucyna » 28 lut 2012, o 07:53

"Akcja "Wisła" przyczyny, przebieg, konsekwencje" to pokłosie konferencji naukowej zorganizowanej 23-24 lutego 2007 r. w Przemyślu przez środowisko lokalnych historyków. Konferencji, która odbiła się szerokim echem w mediach, została bowiem oprotestowana przez środowiska związane z mniejszością ukraińską. Najwięcej kontrowersji wzbudził dobór uczestników. Czy słusznie? Moim zdaniem nie. Można się o tym przekonać czytając książkę. Kilka artykułów jest naprawdę interesujących, mi szczególnie przypadł do gustu tekst Lucyny Kulińskiej "Eksterminacja i uchodźstwo kresowych Polaków na skutek ludobójczej akcji nacjonalistów ukraińskich w latach 1943-1944 w świetle materiałów Rady Głównej Opiekuńczej", którego mały fragmencik zamieszczę poniżej. Moim zdaniem temat referatu jest ciekawy, o roli Polskiego Komitetu Opiekuńczego niewiele się wie. Autorka pokazuje rzeź wołyńską od strony uciekinierów, wspomina o roli społeczeństwa polskiego w ratowaniu rodaków zza Buga i Sanu, o reakcjach społeczności ukraińskiej na Lubelszczyźnie. Z niektórymi sprawami poruszonymi w artykule spotkałam się po raz pierwszy. Mam tu na myśli przede wszystkim mordowanie rannych Polaków przez ukraiński personal medyczny i niechęć niektórych Polaków do uciekinierów. Inne artykuły są również ciekawe np. Andrzeja Zapałowskiego "Działalność OUN-UPA w latach 1944-1947 na przykładzie powiatu przemyskiego". Część prezentowanych przez autorów poglądów jest i dla mnie kontrowersyjnych. Nie dopatruję się w akcji "Wisła" niczego pozytywnego, moim zdaniem to była część czystki etnicznej zaplanowanej przez Stalina ale też nie jestem zbulwersowana. Sądzę, że te materiały konferencyjne są ważnym przyczynkiem w dyskusji o akcji "Wisła". Książka została wydana w bardzo małym nakładzie 600 egz., nie cieszy się popularnością, bez problemu można ją nabyć m.in. w informacji turystycznej w Przemyślu (polecam tę księgarenkę, duży wybór książek po bardzo niskiej cenie)bodajże na 12 zł. Z drugiej strony muszę stwierdzić, że jest na tyle interesująca, iż osoby które ją pożyczyły nie lubią się z nią rozstawać. Przede mną leży już trzeci zakupiony przeze mnie egzemplarz.

Kilka słów o konferencji http://wyborcza.pl/1,76842,3944140.html

Spis treści
Od organizatorów
Czesław Partacz
Założenia ideologiczne budowy nacjonalistycznego państwa ukraińskiego według UON
Lucyna Kulińska
Eksterminacja i uchodźstwo kresowych Polaków na skutek ludobójczej akcji nacjonalistów ukraińskich w latach 1943-1944 w świetle materiałów Rady Głównej Opiekuńczej
Bogumił Grott
Problematyka ukraińska w paryskiej "Kulturze" 1989-2000
Andrzej Zapałowski
Działalność OUN-UPA w latach 1944-1947 na przykładzie powiatu przemyskiego
Ryszard Szawłowski
Podstawy prawne akcji "Wisła"
Tomasz Bereza
Aspekty militarne akcji "Wisła". Kilka uwag o strategii i taktyce stron
Zdzisław Konieczny
Przyczyny i skutki akcji "Wisła"
Bogusław Bobusia
Warunki przesiedlenia ludności w ramach akcji "Wisła"
Małgorzata Gliwa
UPA wobec akcji "Wisła"
Ewa Siemaszko
Operacja "Wisła" w świetle "Naszego Słowa"
Podsumowanie - Czesław Partacz

Tytuł: "Akcja "Wisła" przyczyny, przebieg, konsekwencje".
Komitet redakcyjny
Wydanie: I
Stron: 295
ISBN: 978-83-88172-23-6
Wydawca: Archiwum Państwowe i in.
Przemyśl 2007


Lucyna Kulińska
Eksterminacja i uchodźstwo kresowych Polaków na skutek ludobójczej akcji nacjonalistów ukraińskich w latach 1943-1944 w świetle materiałów Rady Głównej Opiekuńczej
" [...]8 września nadszedł do Krakowa wstrząsający raport z PolKO w Chełmie. (74) Donoszono w nim, że w niedzielę 29 sierpnia 1943 r. w godzinach nocnych i wczesnym rankiem w powiatach kowelskim, włodzimierskim i lubomelskim dokonano kolejnych mordów na bezbronnej ludności polskiej. Najbardziej ucierpiała ludność polska w powiecie lubomelskim. Według relacji uchodźców akcja miała przebieg następujący: bandy UPA uzbrojone w broń maszynową i ręczną okrążały poszczególne miejscowości i oświetlały je rakietami, a ludność ukraińska z sąsiednich wsi uzbrojona w siekiery, widły, łopaty, kosy i sierpy napadała na poszczególne domy, po kilka lub kilkanaście osób i mordowała śmiących domowników. Po dokonaniu mordu i wrzuceniu na wpół zabitych do studni, podpalono zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Zaledwie mały procent ludności zdołał uciec i przedostać się na teren Lubelszczyzny. Ponieważ mord miał miejsce nocą i w godzinach wczesnoporannych, osoby, którym udało się ujść
z życiem, przybyły bez ubrań i butów.Według informacji sporządzających raport, pierwsze wiadomości o wydarzeniach zza Bugu Polski Komitet Opiekuńczy otrzymał wieczorem dna 29 sierpnia 1943 r.. lecz nie było one wówczas poparte dowodami. Następna wiadomość przyszła 30 sierpnia od siedmiu uciekinierów, przybyłych do Polskiego Komitetu Opiekuńczego.
Razem do 6 września do godziny 10 przybyło do Chełmna 1 509 osób, z czego 23 rannych, w tym 5 w stanie ciężkim odtransportowano samochodem ciężarowym do Lublina, ponieważ nie było pewności, że w szpitalu miejscowym pod opieką lekarzy - Ukraińców i ukraińskiej obsługi, będą należycie leczeni (75). Dla lżej rannych w liczbie 18, Polski Komitet Opiekuńczy zorganizował szpital we własnym budynku. Niezależnie od powyższych transportów, uciekinierzy schronili się na terenie powiatu. Oprócz wyżej podanych cyfr 1 509 i 2 752 było bardzo dużo pojedynczych ofiar i rodzin, przebywających już na ternie powiatu chełmskiego, jak i w samym Chełmie, nieobjętych ewidencją Polskiego Komitetu Opiekuńczego. Wśród przebywających było wiele sierot, których rodziców zostali zamordowani lub rozproszeni i nie wiadomo było, gdzie ich szukać. Sieroty oddawano ludziom dobrej woli na wychowanie. Nikt nie był przygotowany na objęcie takich rzesz. [...]"
(74)1943, 8 września - Raport PolKO w Chełmie, dotyczący uchodźców z Wołynia. AAN, 1049, s.151-153
(75) Choć jest to nie do wiary, mordy dokonywane przez medyczny personel ukraiński na ocalałych, rannych ofiarach band UPA nie należały do rzadkości. W wielu relacjach problem ten powraca. Szczególnie często dochodziło do takich zdarzeń w samym Tarnopolu.
Avatar użytkownika
lucyna
Zbanowany
 
Posty: 2158
Dołączył(a): 1 lut 2010, o 10:04
Lokalizacja: Góry Sanocko-Turczańskie

"Z dziejów stosunków polsko-żydowskich w XX wieku"

Postprzez lucyna » 15 mar 2012, o 08:50

Szukając informacji o morderstwie żydowskiej rodziny Propperów natrafiłam na książkę Grossa "Strach". Nie byłam w stanie jej przeczytać, potraktowałam jako antypolską "gadzinówkę". Wzbudziła ona jednak we mnie ciekawość, chciałam dowiedzieć się czegoś więcej o skomplikowanych dziejach żydowsko-polskich w okresie powojennym. Pan Romaniak współautor książki "Powiat Sanocki w latach 1944-1956" polecił mi kilka artykułów Elżbiety Rączy. Jeden z nich jest zawarty w publikacji IPN "Z dziejów polsko-żydowskich w XX wieku". Jest to zbiór 11 artykułów napisanych przez historyków, nie tylko polskich, dotyczących wybranych zagadnień stosunków polsko-żydowskich. Autorzy poruszają bolesne sprawy: polskiego antysemityzmu, politykę władz PRL wobec tej mniejszości, procesy migracyjne, kwestie kulturowe. Mnie najbardziej interesował okres II wojny światowej, czas niepokojów, można wręcz rzec wojny domowej, która rozegrała się w latach 1944-1947 na naszym terenie, stosunku polskiego niepodległościowego podziemia do Izrealitów.
Książka, mimo, że to nie jest monografia lecz zbiór luźno tematycznie powiązanych ze sobą artykułów przybliżyła mi wiele spraw, czego bolesnych, pozwoliła w pewnym stopniu zrozumieć koszmar lat powojennych. Nie jest to na pewno jedyna publikacja na ten temat jaką przeczytam. Dziś otrzymałam katalogi publikacji IPN. Wśród serii wydawanych przez instytut jest i "Kto ratuje jedno życie" poświęcona dziejom osób i instytucji zaangażowanych w pomoc Żydom w czasie II wojny św. i kilka innych publikacji dotyczących sytuacji Izrealitów na Rzeszowczyźnie. Znalazły się na mojej liście zakupów, jak tylko je przeczytam to postaram się podzielić wrażeniami.
"Z dziejów stosunków polsko-żydowskich" to dobra "rzemieślnicza" robota oparta w dużej mierze na źródłach do tej pory nieznanych lub mało wykorzystywanych rozrzuconych nie tylko po naszym kraju, ale także po Europie. Artykuły są ułożone chronologicznie dzięki czemu możemy stopniowo poznawać tło wydarzeń. Są napisane w języku polskim i angielskim, posiadają streszczenia. Książka jest staranie wydana, w twardej oprawie, szyta.



Spis treści:
Kinga Frojimovics – Brothers in Arms? The attitude of Poles and Polish Jews towards each other in the refugee camps in Hungary, 1939–1945
Witold Mędykowski – Sprawiedliwi, niesprawiedliwi? O złożoności stosunków pomiędzy ratującymi a ocalonymi w okresie Zagłady
Anna Krochmal – Pomoc Żydom w czasie II wojny światowej w świetle polskich i niemieckich źródeł archiwalnych
Piotr Szopa – Stosunek żołnierzy konspiracji niepodległościowej do Żydów w świetle wspomnień i dokumentów organizacyjnych na terenie Rzeszowszczyzny
Janusz Borowiec – Zbrodnie popełnione na Żydach przez oddział Gwardii Ludowej „Iskra” w świetle dokumentów sądowych
Marcin Urynowicz – Prezesa getta warszawskiego stosunek do Polski i Polaków
Paweł Fornal – Żydzi w strukturach aparatu bezpieczeństwa na Rzeszowszczyźnie w latach 1944–1956
Elżbieta Rączy – Zabójstwa dokonane na Żydach w województwie rzeszowskim w latach 1944–1947 w świetle akt organów bezpieczeństwa
Edyta Czop – Izrael, Żydzi, syjoniści i syjonizm w odbiorze społecznym w świetle informacji organów bezpieczeństwa województwa rzeszowskiego z lat 1967–1968
Andrzej Bonusiak – Z ziemi polskiej do Izraela i Palestyny... 1939–1989
Rita Horváth – The Portrayal of Relations between Poles and Polish Jews on the Eve of the Holocaust in Isaac Bashevis Singer’s Di familye Mushkat (The Family Moskat)

Tytuł: "Z dziejów stosunków polsko-żydowskich w XX wieku"
Redakcja: Edyta Czop, Elżbieta Rączy
Wydanie: I
Stron: 184
ISBN: 978-83-7338-498-9
Wydawnictwo: Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie Uniwersytet Rzeszowski
Rzeszów 2009


Piotr Szopa – "Stosunek żołnierzy konspiracji niepodległościowej do Żydów w świetle wspomnień i dokumentów organizacyjnych na terenie Rzeszowszczyzny"

"[...] Przedstawiając w meldunkach postawy społeczeństwa polskiego, żołnierze podziemia częstokroć informowali dowództwo o odnoszeniu się ludności polskiej do Żydów, a także podawali swoje zdanie na ten temat. Przykładem tego jest raport wywiadu politycznego Inspektoratu AK Rzeszów (kryp. "Rzemiosło") z 4 listopada 1942 r., w którym Łukasz Ciepliński odnotował dające się zaobserwować "dziwne" postawy społeczeństwa, m.in., wrogie nastawienie do papiestwa i kleru oraz obojętność dla losów Żydów. Stwierdza on również, że wobec szalejącego terroru, u jednych rodzi się przerażenie i rezygnacja, a u innych nienawiść i bunt.
Autor innego raportu, podpisujący się "Gryf", podaje, że sytuacja żywnościowa ludności pogarsza się z każdym dniem: informuje on, iż ok. 15 % społeczeństwa głoduje (problem głodu dotyczy nie tylko miast, lecz również wsi), jednocześnie, że sytuacja Żydów jest jeszcze gorsza, gdyż zdarzają się wśród nich dość częste wypadki śmierci głodowej. W dalszej części raportu, charakteryzując stosunki społeczno-polityczne i działalność partii politycznych, "Gryf" zauważa: " na wsi silne nastawienie wrogie do inteligencji, ludności miast i Żydów". Informacja zawarta w meldunku znajduje potwierdzenie w prowadzonym na bieżąco podczas okupacji dzienniku Franciszka Kotuli. Notuje on, że Żydzi znaleźli o wiele mniej współczucia na wsi niż w mieście.
W jednym z raportów z 17 lipca 1942 r., zatytułowanym "Rzepa do Składu Drzewa",zawarto krótką charakterystykę stosunków polsko-żydowskich w tragicznych czasach niemieckiej okupacji. ''Gryf''podaje m.in. sposoby wywożenia Żydów do getta oraz opisuje, jak w czasie wywózki mieszkania żydowskie zostały przez ''szumowiny z okolicznych wsi'' rozkradzione, pomimo tego, że za kradzież groziła kara śmierci. Pisze m.in. o Rzeszowie: " Ogół ludności polskiej nie żałuje Żydów,lecz potępia barbarzyńskie metody likwidacji kwestii żydowskiej. W mieście powiatowym rozlepione są afisze, w których ogłoszono, że za wszelką pomoc udzielaną Żydom w czasie ich wysiedlania zastosowana będzie kara śmierci. Kilku Polaków zostało rozstrzelanych za podawanie żydom żywności".

Witold Mędykowski "Sprawiedliwi, niesprawiedliwi? O złożoności stosunków pomiędzy ratującymi, a ocalonymi w okresie Zagłady"

"Jednym z najbardziej złożonych zagadnień dotyczących stosunków pomiędzy Polakami, a Żydami w czasie okupacji nazistowskiej, w którym to okresie miała miejsce masowa zagłada Żydów, jest problem stosunku ludności polskiej do prześladowanej ludności żydowskiej. W polskiej historiografii, a także w dyskursie publicznym jest często przywoływana pomoc prześladowanym Żydom, mniej natomiast uwagi poświęca się denuncjacji Żydów czy kolaboracji z okupantem w ich prześladowaniu. W historiografii żydowskiej natomiast sprawa braku pomocy, jej odmowa, denuncjacje, rabunek, grabież majątku czy eksploatacja Żydów znajdujących się w sytuacji przymusowej, jest tematem powszednim. wynika to m.in. z faktu, że prawie każdy z ocalałych spotykał się wielokrotnie z wymienionymi powyżej sytuacjami. Te odczucia prześladowanych, którzy często desperacko poszukiwali pomocy i rzadko taką pomoc uzyskiwali,znajdują też wyraz w relacjach z okresu Zagłady. Wydaje się, że na podłożu obojętności czy też wrogości wobec Żydów dość łatwo została przyjęta i zaakceptowana nazistowska hierarchia narodowościowa czy rasowa, a na najniższym szczeblu tej hierarchii znajdowali się Żydzi. Zgodnie z ideologią i prawodawstwem nazistowskim, Żydzi zostali wyjęci poza nawias społeczeństwa,pozbawieni wszelkich praw, łącznie z prawem do życia. Stąd popełnienie na nich jakiegokolwiek przestępstwa czy zbrodni nie tylko nie było karane, a wręcz odwrotnie - było aktem, który zasługiwał na nagrodę.[...]"

"Społeczeństwo nieżydowskie z kolei właściwie odczytało swoją pozycję. Z punktu widzenia nazistowskiego Polacy byli narodem podrzędnym w stosunku do Niemców, jednak wobec Żydów w wielu przypadkach stali się panami życia i śmierci współobywateli przeznaczonych na zagładę. Wiedziano, że Żydzi zostali przez Niemców skazani i że "dobrym uczynkiem" była denuncjacja Żydów, a za zabicie ich nie groziła żadna kara. W historiografii często pojawia się wątek "konkurencji" - kto był większą ofiarą czy kto poniósł więcej ofiar. Dyskusja taka jest możliwa pomiędzy dyletantami. Bo, zapożyczając termin ze znanej książki należy mówić w sensie zbiorowym o "nierównych" ofiarach. Chociaż w sensie indywidualnym każda tragedia jest ogromną i niepowetowaną stratą.
Dodatkowym elementem utrudniającym dyskusję jest operowanie zbiorowością w przeciwieństwie do przypadków indywidualnych i próba nadania tej zbiorowości jednolitych cech. W ten sposób grupa nabiera pewnych cech, poprzez które usiłuje się później rozciągnąć te cechy na wszystkie indywidua z danej grupy. Takie przedstawienie grupowe powoduje zamazanie cech indywidualnych lub nadanie postawom krańcowym cech "przeciętnych" społeczności. Od tego jest już prosta droga do tworzenia mitów. "Bohaterska walka społeczności X" wyklucza postawy tchórzostwa, zdrady, zaniedbania, braku odpowiedzialności czy inne. Bo mówiąc o "bohaterskiej postawie" społeczeństwa, sugeruje się, że ta postawa dotyczy wszystkich i wyklucza inne postawy. Podobnie mit "o pomocy prześladowanym Żydom przez społeczeństwo X" sugeruje czy rozciąga taką postawę na wszystkich członków danego społeczeństwa, zamazując indywidualne postawy marginalne. Mit taki ma określone cele, przede wszystkim powoduje uspokojenie sumienia i jest rodzajem terapii. Natomiast postawy negatywne próbuje się przedstawić jako ekstremalne, chuligańskie, niereprezentatywne bądź nawet wykluczające takie indywidua ze społeczności, stawiając je poza margines.
Tylko ci, którzy zachowali niezachwiane normy moralne i nie ulegli nazistowskiej logice, pozostali uczuleni na los Żydów i udzielali im pomocy, mimo grożących niebezpieczeństw, nie tylko ze strony nazistów, lecz też kolaborantów czy okolicznych mieszkańców, którzy nie potrafili utrzymać w tajemnicy faktów pomocy lub taką pomoc potępiali. W polskiej historiografii, mimo licznych publikacji, nadal wydaje się niezrozumiała sytuacja samych Żydów, ich odczucia, postawy, reakcje, myśli. Dopóki będzie panował brak zrozumienia percepcji strony żydowskiej, dyskusja na temat ratowania Żydów i stosunków polko-żydowskich będzie tkwiła w ślepym zaułku i będzie się przedłużała licytacja wielkości poniesionych ofiar [...]"


Elżbieta Rączy "Zabójstwa dokonane na Żydach w województwie rzeszowskim w latach 1944-1947 w świetle akt organów bezpieczeństwa"
"Inne przykłady to wydarzenia w Sanoku i w Sowinie. W Sanoku 12 sierpnia 1945 r. Polacy dokonali napadu na rodzinę Propperów. W jego wyniku śmierć poniosły trzy osoby: Maria i Ichel Propperowie, których oskarżono o aktywność w PPR, oraz Ignacy Bodnar, przypadkowo znajdujący się wówczas w mieszkaniu Properów. Należy przypuszczać, że podstawową przyczyną morderstwa na osobie Marii Propper było jej zaangażowanie w działalność komunistyczną, jej mąż zginął w ramach odpowiedzialności zbiorowej,natomiast przypadkowy świadek morderstwa, Ignacy Bodner - w związku z obawą oprawców przed dekonspiracją"
Przypis 38
"Zaangażowanie Marii Propper w działalność tej partii potwierdza fakt umieszczenia jej w "Wykazie członków PPR pomordowanych, rannych i obrabowanych przez bandę Żubryda" sporządzonym przez organa bezpieczeństwa. Brak natomiast w spisie jej męża, który padł także ofiarą napadu[...]."
Avatar użytkownika
lucyna
Zbanowany
 
Posty: 2158
Dołączył(a): 1 lut 2010, o 10:04
Lokalizacja: Góry Sanocko-Turczańskie

Poprzednia strona

Powrót do Mapy, przewodniki i inne wydawnictwa z regionu

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zarejestrowanych użytkowników i 0 gości


Loading

O F I C J A L N E    F O R U M    D Y S K U S Y J N E    S E R W I S Ó W:
               

Forum bieszczadzkieforum.pl używa plików typu cookies do poprawnego działania strony, w celach statystycznych, reklamowych, w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz by umożliwić logowanie zarejestrowanym użytkownikom. Korzystanie z forum bieszczadzkieforum.pl, bez zmian ustawień w używanej przez Państwa przeglądarce internetowej oznacza zgodę na wykorzystywanie technologii cookies i zapisywanie ich w pamięci Państwa urządzenia zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

cron