Forum Bieszczady - BieszczadzkieForum.pl

W tym wątku chciałabym jednocześnie popromować ścieżki edykacyjne: historyczne, edukacyjne wytyczone na terenie całego Podkarpacia, a jest ich grubo ponad 200 i wydane po nich przewodniki. W większości są to bezpłatne wydawnictwa Lasów Państwowych, samorządów, dyrekcji parków krajobrazowych. Jako motto tego wątku chciałabym dać piękny wiersz Jerzego Harasemowicza
"Droga w Bieszczadach".

Zarosła trawą droga
którą jedzie
Wielki Wóz
zarosła trawą droga
miękka pod stopami jak jedwab

O jak wracamy do siebie
jak chcemy wyrzucić
te buty jak z drewna
idziemy i sójka oznajmia to górom

Zarosła trawą droga
która nie prowadzi do Rzymu
czy do Krymu
tylko do złotych prześwitów wolności
między pniami drzew

Zapada zmierzch
jedyny znak drogowy
puchacz na słupku

Las kładzie bukiet
dzikich słoneczników
za księżyc
jak za obraz.

Jerzy Harasymowicz "Bieszczady"

Jako pierwszy chciałabym przedstawić Szlak Edukacji Ekologicznej składający się z trzech ścieżek połączonych szalkiem łącznikowym wytyczonych na terenie Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego. Po przeglądnięciu przewodnika "Szlak Edukacji Ekologicznej" wydanego przez gminę Frysztak i Nadleśnictwo Strzyżów, który niedawno otrzymałam zachorowałam na odwiedzenie rezerwatów: "Góra Chełm", "Herby" i kompleksu schronów w Cieszynie-Stępinie (te akurat kiedyś zwiedzałam). Szlak łącznie liczy około 10 km, wiedzie wyjątkowo atrakcyjnymi pod względem przyrodniczym i historycznym obszarami.
Pierwsza ścieżka przyrodniczo-geologiczna "Góra Chełm" oznaczona kolorem zielonym o długości 2,5 km wiedzie po rezerwacie leśnym położonym w paśmie Góry Klonowej. Znajdueje się tu pole turystyczne, gdzie bez problemu można zaparkowac samochód. Druga "Schrony" 2 km długości oznakowana kolorem czerwonym to rarytas historyczno-przyrodniczy na trasie którego znajdują się schrony wybudowane w 1940-1941, jedna z kwater Hitlera. Tu odbyło się spotkanie przywódcy III Rzeszy z Mussolinim. Trzecia to przyrodniczo-geologiczna "Herby" oznaczona kolorem żółtym o długości 2 km pokazuje walory przyrodnicze rezerwatu i wiedzie w bardzo urozmaiconym terenie m.in. przez kamieniołom.
Więcej o atrakcjach możecie poczytać na
www.frysztak.pl/index.php?mgid=1

Dziś chciałabym Wam przedstawić ścieżkę wytyczoną na terenie Gór Sanocko-Turczańskich w miejscowości Jureczkowa, przy drodze Przemyśl-Ustrzyki Dolne w miejscu zwanym Dworze. Jest ona inna, króciutka, mająjąca tylko 8 przystanków, jej przejscie zajmie Wam tylko kilka minut. Prawie każdy z nas przyjeżdżając obok zwartej kępy drzew nie zastanawia się co ona w sobie kryje. Ot, zwykły lasek niewart uwagi. Często jednak owo uroczysko jest ciekawą pamiątką po naszej burzliwej historii. Już chyba wiecie, że mowię o parkach podworskich, czasami jedynych pozostałościach po dworach, które w zdecydowanej większości zostały zniszczone, w dużej mierze po II wojnie św. To są prawdziwe perełki, które warto zwiedzić np. w Średnie Wsi, Lesku, Olszanicy itd.
"Ścieżka dendrologiczno-edukacyjna "Drzewa parku podworskiego w Jureczkowej" Przewodnik terenowy" wydany przez Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu przedstawia nam ogórd z pozostałościami po dworze najpierw Nowosielskich, a następnie Korwinów. Po dawnym założeniu pozostały pomnikowe drzewa: lipy, dęby, topole, leszczyny tureckie, sosny wejmutki, cisy, modrzewie, daglezje, droga dojazdowa z mostkiem na rzece Wiar, platforma ziemna z resztkami wałów i bastionów ziemnych, groble, zarośnięte stawy i kanał ziemny.
32 stronicowy przewodniczek opisuje nam przystanek po przystanku atrakcje tejże ścieżki, zawiera jej plan, kilkanaście zdjęć i rycin obrazujących co ciekawsze rośliny rosnące w tym ładnym, zaniedbanym uroczysku.

Wczoraj przeszliśmy fragment ciekawej ścieżki przyrodniczo-historycznej zlokalizowanej na terenie Nadleśnictwa Komańcza, na pograniczu dwóch mezogerionów Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Wiedzie ona progonami i drogami leśnymi. Wędrując nią można poznać urok tej niezwykłej krainy, pod względem przyrodniczym z wyjątkiem jedenej atrakcji (na tablicy jednak nie opisanej) jest mierna. Wędrujemy bowiem niezbyt ciekawymi zbiorowiskami łąkowymi i leśnymi. Moim zdaniem na uwagę zasługuje mikroklimat kotlin śródgórskich i lecznicze powietrze tak dobrze działające na układ oddechowy. Trasa liczy około 7 km, róznica wzniesień 140 m, czas przejścia około 4,5 godz, 15 przystanków, na Wierchu platforma widokowa.
W 2000 r wydano przewodnik po tej ścieżce autoratwa edwarda Orłowskiego, pracownika tutejszego nadleśnictewa, miłośnika i znawcy regionu. "Ścieżka przyrodniczo-historyczna po Komańczy i okolicy" jest przewodnikiem terenowym opisującym przystanek po przystanku atrakcje na owej ścieżce. Opis trasy jest dokładny, są tam pewne nieścisłości ale z tego co wiem w tym roku ukaże się drugie już poprawione wydanie owej książeczki.
Spis treści:
Przystanek nr 1 Cerkiew grekokatolicka p.w. Opieki Matki Bożej Pokrow w Komańczy
-"- nr 2 Cerkiew prawosławna p.w. Orędownictwa Matki Bożej Pokrowy w Komańczy
-"- nr 3 Kompleks roślinny łąkowo-pastwiskowy zbiorowisko łąki suchej
-"- nr 4 Panoramiczny widok na okolice Komańczy
-"- nr 5 Miejsce sukcesji leśnej na granicy z terenami rolniczymi
-"- nr 6 Drzewostan sosnowy na gruncie porolnym
-"- nr 7 Młodnik świerkowy ze sztucznego pochodzenia
-"- nr 8 Zbiorowisko leśne tzw. buczyny karpackiej
-"- nr 9 Stanowisko młaki eutroficznej na łace śródleśnej
-"- nr 10 Klasztor Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu w Komańczy
-''- nr 11 Przypotokowe zbiorowisko ziołorośli
-"- nr 12 Miejsce katastrofy lotniczej z okresu II wojny św
-"- nr 13 Leśna kolejka wąskotorowa Komańcza-Duszatyn
-"- nr 14 Miejsce zbiorowego rozstrzelania ludności cygańskiej
-"- nr 15 Kościół i parafia obrządku łacińskiego w Komańczy

Ostatnio nasza Ogrodniczka mówiła mi, że jest w druku drugie wydanie przewodnika "Ścieżka przyrodniczo-historyczna po Komańczy i okolicy". Jest ona dość dobrze wytyczona w terenie, w ubiegłym roku była poprawiana infrastruktura tej trasy. Warto nią pospacerować, pod względem przyrodniczym jest, moim zdaniem, niezbyt interesująca ale mimo to można na niej znaleźć kilka lokalnych smaczków vide panorama na dolinę w której jest położona wieś, Mogiłę, Krzemieniec (maszt przekaźnikowy), Rakowiec, Kowalówkę, Karnaflowy Łaz, Dyszową, Jasieniową i Wysoki Dział. Ja najbardziej lubię przystanek nr 9 czyli młakę eutroficzną ale wybrałam jednak inny fragment przewodniczka. Chcę przedstawić przystanek numer 14 czyli miejsce zbiorowego rozstrzelania ludności cygańskiej. Dlaczego? Prawie każdy z nas uczył się o tragedii Żydów, ale niewiele osób wie, że eksterminacja objęła też Romów, w tym cyganów "górskich" Bergidka.

"Jedną z form terroru prowadzonego przez hitlerowców w okupowanej Polsce, były konsekwentne i zakrojone na masową skalę akcje likwidacyjne niektórych grup narodowych i etnicznych. "Program" eksterminacji objął również ludność cygańską prowadzącą wtedy częściowo koczowniczy jeszcze tryb życia i dlatego uznaną za element z natury unikający pracy i "rozkładowy" dla narzuconego porządku.
Największe nasilenie mordów w tym regionie nastąpiło w latach 1942-43. Tylko w niedalekiej okolicy znane są miejsca ludobójstwa i zbiorowych rozstrzeliwań Cyganów dokonywanych między innymi w Komańczy, Kulasznem, Niebieszczanach, Rzepedzi, Szczawnem, wielopolu, Zagórzu, Zasławiu.
To tutaj na ternie Komańczy, w kotlinie potoku Piwnego, w sierpniu 1943 roku, funkcjonariusze gestapo rozstrzelali w lesie 26 (28?) osób narodowości cygańskiej, schwytanych i aresztowanych w lesie koło wsi Osławica. Wśród ofiar, których nazwisk nie ustalono, byli starcy, kobiety i dzieci.
Wszystkich pochowano w zbiorowej mogile na miejscu egzekucji, gdzie dziś stoi niewielki kamienny obelisk.
Jeszcze do wybuchu II wojny światowej, oprócz Łemków, Polaków i Żydów mieszkało w Komańczy ponad 60 Cyganów, skupionych w osobnej uliczce, trudniących się przeważnie kowalstwem i muzykowaniem przy różnych okolicznościach, na zabawach i po okolicznych dworach.
Za potokiem przechodzimy obok pola namiotowego docierając do drogi prowadzonej z Prełuk do Komańczy. Korzystając z tej drogi schodzimy do wsi, gdzie osiągamy końcowy przystanek nr 15."

lucyna napisał(a):Dziś chciałabym Wam przedstawić ścieżkę wytyczoną na terenie Gór Sanocko-Turczańskich w miejscowości Jureczkowa, przy drodze Przemyśl-Ustrzyki Dolne w miejscu zwanym Dworze. Jest ona inna, króciutka, mająjąca tylko 8 przystanków, jej przejscie zajmie Wam tylko kilka minut. Prawie każdy z nas przyjeżdżając obok zwartej kępy drzew nie zastanawia się co ona w sobie kryje. Ot, zwykły lasek niewart uwagi. Często jednak owo uroczysko jest ciekawą pamiątką po naszej burzliwej historii. Już chyba wiecie, że mowię o parkach podworskich, czasami jedynych pozostałościach po dworach, które w zdecydowanej większości zostały zniszczone, w dużej mierze po II wojnie św. To są prawdziwe perełki, które warto zwiedzić np. w Średnie Wsi, Lesku, Olszanicy itd.
"Ścieżka dendrologiczno-edukacyjna "Drzewa parku podworskiego w Jureczkowej" Przewodnik terenowy" wydany przez Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu przedstawia nam ogórd z pozostałościami po dworze najpierw Nowosielskich, a następnie Korwinów. Po dawnym założeniu pozostały pomnikowe drzewa: lipy, dęby, topole, leszczyny tureckie, sosny wejmutki, cisy, modrzewie, daglezje, droga dojazdowa z mostkiem na rzece Wiar, platforma ziemna z resztkami wałów i bastionów ziemnych, groble, zarośnięte stawy i kanał ziemny.
32 stronicowy przewodniczek opisuje nam przystanek po przystanku atrakcje tejże ścieżki, zawiera jej plan, kilkanaście zdjęć i rycin obrazujących co ciekawsze rośliny rosnące w tym ładnym, zaniedbanym uroczysku.

"Przystanek 5
Ciekawe nasadzenie stołowe (nasadzenie obiadowe, altana drzewiasta) z lip drobnolistnych to następny etap na trasie ścieżki. Należy ono dp rzadko spotykanych w parkach, a jego historia związana jest z wykorzystaniem wysadzanych w krąg drzew do biesiad na świeżym powietrzu. W te nasadzenia wstawiano stoły i w cieniu drzew spożywano posiłki, odpoczywano.
Po prawej stronie tego miejsca przystankowego rośnie Leszczyna turecka (corylus colurna) - rys. 10.
Cztery sztuki tego gatunku są tu w dobrej kondycji zdrowotnej, a jedna najstarsza leży, prawdopodobnie przewrócona przez wiatr w związku z tym, że pień w dolnym odcinku był spróchniały. Leszczyny te mają od 190-270 cm obwodu i 20-24 m wysokości.
Pośród polskich drzew i krzewów wiele jest takich, które wyróżniają się wielkością, kształtem, barwą kory lub liści. Zrozumiale jest zatem, ze owe charakterystyczne okazy flory znalazły trwałe miejsce w naszej tradycji i kulturze. Są jednak i takie rośliny, które niczym nie wyróżniają się, ale mimo to znakomicie funkcjonują w mitologii, sztuce i obrzędowości. Do tej grupy roślin z pewnością należy leszczyna.[...]

Połonina Caryńska

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych masywów w Bieszczadach jest Połonina Caryńska przepięknie prezentująca się wielkiej obwodnicy. Cieszy się dużą popularnością, część z turystów nazywa ją Cyce Carycy, ktoś nawet wymyślił trochę idiotyczną bajeczkę opowiadającą o tym jak to caryca Katarzyna w drodze do piekła zahaczyła biustem o Bieszczady i wyrzeźbiła tę czarowną górkę. Moim zdaniem pod względem przyrodniczym jest to jeden z najciekawszych masywów górskich. Wiedzie przez niego dwa szlaki: czerwony-główny beskidzki i zielony "przecinający w poprzek" szczyt. Jak to bywa w BdPN i tu część szlaków jest potraktowana jako ścieżki przyrodnicze. Jest to ważne, albowiem w naszym parku są bilety: tańsze na ścieżkę spacerową i droższe na szlak. Wejście na ścieżkę znajdują się w trzech miejscach: w Ustrzykach Górnych, Berehach Górnych i na Przełęczy Wyżniańskiej. Niestety, ta moim zdaniem, najbardziej ciekawa i zarazem najpiękniejsza część szlaku zielonego: szczyt-Przysłup Caryński nie jest potraktowana jako trasa przyrodnicza. To tam bardzo łatwo dokonywać ciekawych odkryć przyrodniczych, obserwować ślady bytowania zwierząt i tropy. Uwielbiam łazić po północnych stokach połonin, są dzikie. Oczywiście, należy uważać na granice parku narodowego albo mieć pozwolenie dyrektora BdPN na pozaszlakowe łażenie. To tam w ubiegłym roku w czasie oprowadzenia przyszłych leśników tylko w czasie jednej wędrówki dostrzegliśmy: żmije zygzakowate, zaznaczony teren przez kunę, orlika krzykliwego, kruki, poczuliśmy intensywny zapach pozostawiony przez jelenie, a przede wszystkim natknęliśmy się na przedziwny trop, którego nie mogliśmy identyfikować. Na szczęście przez moment byliśmy w zasięgu sieci i mogliśmy przesłać naukowcowi fotografię. Ku naszemu zaskoczeniu trop okazał się nałożonymi świeżymi śladami łapy wilka i rysia. Najpierw przeszedł wilk, a chwilę potem wieki kot.
Ścieżka przyrodnicza "Połonina Caryńska" oznakowana jest symbolem liścia buka, jedna z jej nitek ma 27 przystanków, a druga 8. Pierwszy przystanek głównej trasy znajduje się w Ustrzykach Górnych, a ostatni w Berehach Górnych. Druga nitka wiedzie ze szczytu na Przełęcz Wyżniańską. Jest pewna niezgodność pomiędzy opisem zawartym w przewodniku, a przebiegiem ścieżki w ternie. Jest to związane ze zmianą trasy kilka lat temu, BdPN ze względów ochronnych skorygował trasę.

Trasa
Przystanek 1. Brzeg Wołosatego - olszynka karpacka, kamieniec i potok 9640 m n.p.m.)
przystanek 2. Ślady zagrody i kolejki leśnej (660 m n.p.m.)
Przystanek 3. Olszynka porolna (680 m n.p.m.)
Przystanek 4. Sztuczna świerczyna (690 m n.p.m.)
Przystanek 5. Przejście przez potok (700 m n.p.m.)
Przystanek 6. Buczyna z podszytem leszczyny (710 m n.p.m.)
Przystanek 7. Wcios potoku (760 m n.p.m.)
Przystanek 8. Żyzna buczyna (830 m n.p.m.)
Przystanek 9. Zarastająca polana (950 m n.p.m.)
Przystanek 10. Rumowisko skalne i stary las 980 m n.p.m.)
Przystanek 11. Buczyna czosnkowa (1050 m n.p.m.)
Przystanek 12. Górna granica lasu (1060 m n.p.m.)
Przystanek 13. Różnorodność zbiorowisk połoninowych i ich sezonowa zmienność (1120 m n.p.m.)
Przystanek 14. Panorama ze szczytu i ochrona muraw alpejskich (1230 m n.p.m.)
Przystanek 15. Grehoty (gołoborza) (1220 m n.p.m.)
Przystanek 16. Wpływ ukształtowania i geologii stoku na zróżnicowanie zbiorowisk połoninowych (1240 m n.p.m.)
Przystanek 17. Ostaniec na grzbiecie połoniny (1270 m n.p.m.)
Przystanek 18. Panorama ze szczytu Połoniny Caryńskiej, zróżnicowanie roślinności naskalnej (1270 m n.p.m.)
Przystanek 19. Ziołorośle ze szczawiem alpejskim i źródełko (1210 m n.p.m.)
Przystanek 20. Ochrona zbiorowisk nieleśnych w Bieszczadzkim Parku Narodowym (1040 m n.p.m.)
Przystanek 21. Źródlisko (960 m n.p.m.)
Przystanek 22. Jałowczysko zarastające polanę (910 m n.p.m.)
Przystanek 23. Bogactwo gatunków na zarastającej polanie (830 m n.p.m.)
Przystanek 24. Porównanie trzech buczyn (820 m n.p.m.)
Przystanek 25. Potok (790 m n.p.m.)
Przystanek 26. Buczyna typowa - motyle żyjące w buczynach (770 m n.p.m.)
Przystanek 27. wieś Berehy Górne i cmentarz (760 m n.p.m.)

Druga nitka ścieżki
Przystanek 17 A. Regeneracja zbiorowisk połoninowych na dawnym szlaku i sztandarowe formy świerka (1210 m n.p.m.)
Przystanek 18 A. Górna granica lasu (1140 m n.p.m.)
Przystanek 19 A. Buczyna kwaśna na stromym zboczu (1100 m n.p.m.)
Przystanek 20 A. Zarastające borówczysko (1010 m n.p.m.)
Przystanek 21 A. Torfowisko niskie (950 m n.p.m.)
Przystanek 22 A. Psiara na suchym zboczu (900 m n.p.m.)
Przystanek 23 A. Ślady dawnej wsi (870 m n.p.m.)
Przystanek 24 A. Odsłonięcie - budowa fliszu karpackiego (860 m n.p.m.)

Tytuł: "Ścieżka przyrodnicza "Połonina Caryńska" Przewodnik"
Autor: Stanisław Kucharzyk, Ryszard Prędki
Wydanie: I
Stron: 73
ISBN: 83-88505-20-3
Wydawnictwo: Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny Bieszczadzkiego Parku Narodowego
Ustrzyki Dolne 2000

Bardzo często korzystam z tego przewodnika. Jest nie tylko interesujący ale też w przystępny sposób napisany, każde zagadnienie jest dokładnie opisane. Z tej książeczki wybrałam fragment opisujący buczynę krywulcową (krzywulcową). Z mojego doświadczenia zawodowego wynika iż wiele osób jest zaciekawionych dlaczego w tym miejscu las aż tak specyficznie wygląda.
"Ścieżka przyrodnicza "Połonina Caryńska" str. 58

"Przystanek 18 A. Górna granica lasu (1140 m n.p.m.)
Buki w strefie górnej granicy lasu mają zupełnie inny pokrój niż w niższych partiach regla dolnego. Ostre warunki klimatyczne powodują osłabienie przyrostu drzew, przy czym jest to szczególnie wyraźne w przypadku przyrostu wysokości. W efekcie nawet dość stare i grube buki osiągają maksymalną wysokość kilku metrów. Korony drzew są często nieregularne. Na stromych zboczach pnie buków są wygięte u podstawy. Dzieje się tak na skutek spełzywania pokrywy glebowej i stałego podrywania systemu korzeniowego. Duże znaczenie ma też napór śniegu, który gromadzi się na skraju drzewostanu. Buki na tych wysokościach wykazują również inny sposób rozmnażanie od drzew z niższych położeń. Rozmnażanie za pomocą nasion (generatywne) jest zastąpione przez rozmnażanie się polegające na ukorzenianiu się gałęzi z koron powalonych drzew, bądź też najniżej osadzonych gałęzi drzew stojących. Natomiast pojedyncze młode buki pojawiające się ponad górną granicą lasu pochodzą z nasion, przyniesionych na połonine przez gryzonie., które gromadzą swe zapasy w dość płytkich norach. wszystkie te czynniki powodują, iż drzewostan w strefie górnej granicy lasu w skrajnych przypadkach przedstawia plątaninę niezbyt wysokich drzewek o zdeformowanych pniach. W lukach pomiędzy zwartymi grupami buków częste są zioła o znacznych wymaganiach świetlnych, takie jak: wietlica alpejska, szczaw górski (ryc. 37), starzec gajowy (ryc. 15). Od tych właśnie roślin ten podzespół buczyny nosi miano buczyny karpackiej ziołoroślowej. Szerokość pasa buczyny ziołoroślowej zależy od wysokości, do której sięga las. W przypadku, gdy górna granica lasu położona jest nisko, tak jak w tym miejscu, szerokość pasa wynosi około 30 metrów. Na Wielkiej Rawce, gdzie buczyna sięga ponad 1250 m n.p.m. podzespół krzywulcowy i zbliżone do niego zbiorowiska zajmują strefę o szerokości kilkuset metrów."

Ostatnimi czasy byłam dwukrotnie na interesującej ścieżce przyrodniczej w okolicach Brzozowa. Przygotowując się do poprowadzenia rajdu im Żubryda musieliśmy z Grześkiem Falem i Wojtkiem Sroką znaleźć interesujące przejście pomiędzy Brzozowem, a Bucznikiem - pagórem na którym jest umieszczony krzyż poświęcony Żubrydom w Malinówce. Wykorzystaliśmy fragment tej ścieżki, okolica zrobiła na grupie i na nas dość korzystne wrażenie. Warto nią powędrować o ile znajdziecie się na Pogórzu Dynowskim, lub gdy będziecie chcieli zwiedzić Brzozów, Blizne to proszę zahaczcie też o tę trasę. Okolicę ścieżki polecam wszystkim grzybiarzom, w czasie rajdu natrafiliśmy na przedziwną scenkę. Dwóch panów niosło w jednej ręce potężny drąg - koromysło na którym były zawieszone koszyki i torby z grzybami, a w drugiej ręce mieli duże kosze wypełnione kapeluszami rydzy.

Infrastruktura ścieżki utrzymana jest we wzorowym porządku, trasa jest bardzo dobrze wyznakowana, jest kilka niezniszczonych tablic z opisem przystanków, dylowanki i poręcze są nowe. Ścieżka ma kształt pętli, ową pętlę otwiera parking i duża, bardzo dobrze utrzymana wiata z miejscem na ognisko, koszami i ławeczkami. Nieopodal znajduje się kapliczka votum z 1995 r. troszeczkę dalej są bardzo ładne kwitnące bluszcze wspinające się po stosunkowo młodych drzewach. Wyglądają jak zielone kolumny. Trasa ta jest wprost idealna na wycieczki z dziećmi i na spacery. Ścieżka ma 2,5 km długości, łatwo można do niej dojechać, czas przejścia około 2 godz, warto zabrać ze sobą przewodnik po trasie wydany przez Nadleśnictwo Brzozów i klucze do oznaczania ptaków i roślin. Nieopodal ścieżki znajduje się Kłokoczkowa Góra, którą moim zdaniem należy "zaliczyć".

Przystanek 1 Siedliskowe typy lasu.
Przystanek 2 Luki w drzewostanie
Przystanek 3 Drzewostan dębowo-jaworowo-jodłowy
Przystanek 4 Wysięk wody
Przystanek 5 Formy domieszek w drzewostanie - domieszki biocenotyczne
Przystanek 6 Przestoje modrzewiowe, dębowe i jodłowe
Przystanek 7 Naturalne polany żerowe i ich goście
Przystanek 8 Sosna czarna i jej "lekarz"
Przystanek 9 Fazy rozwojowe drzewostanów
Przystanek 10 Jodła najcenniejszy gatunek, w drzewostanie i na powierzchni doświadczalnej
Przystanek 11 Ols jesionowy
Przystanek 12 Brzozów - Zdrój
Przystanek 13 Woda - rzeźbiarz powierzchni Ziemi
Przystanek 14 Pszczoły na spadzi i rośliny miododajne
Przystanek 15 Kaplica - Votum

Sam przewodnik jest niezmiernie interesujący, zdecydowanie pod względem merytorycznym wyróżnia się wśród podobnych wydawnictw. To małe kompendium wiedzy o leśnictwie, geologii, dendrologii, przyrodzie, oczywiście dotyczący tylko zagadnień związanych z walorami przyrodniczymi występującymi na omawianej trasie. Jest napisany przystępnie, dzięki temu nawet laik nie będzie miał kłopotów zw zrozumieniem podstawowych pojęć dotyczących np. leśnictwa.
Przewodnik posiada wkładkę z kilkoma kolorowymi fotografiami i liczne ryciny.



Tytuł: "Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna "Brzozów Zdrój"
Autor: Barbara Królak, Małgorzata Tarczyńska-Góra, Przemysław Kunysz
Wydanie: I
Stron: 59
ISBN: 83-919627-4-1
Wydawnictwo: Nadleśnictwo Brzozów
Brzozów
Przewodnik można otrzymać bezpłatnie w Nadleśnictwie Brzozów. Leśnicy są bardzo mili i uczynni, wysyłają go pocztą.