Forum Bieszczady - BieszczadzkieForum.pl

"Etnografia pogranicza polsko-słowackiego" mapa w części opisowej składa się z prezentacji po stronie polskiej grup etnograficznych: Bojków, Łemków, Dolinian, Pogórzan,muzeów i skansenów, galerii, sztuki i rzemiosła artystycznego, festiwali folklorystycznyh, szlaków turystycznych. Część poświęcona Słowacji zawiera skrótowe informacje o historii i etnografii dwóch historycznych regionów: Górny Szarisz i Górny Zemplin, o muzeach, skansenach i ekspozycjach etnograficznych, galeriach sztuki, festiwalach folklorystycznych, skarbach architektury sakralnej. Część opisowa poświęcona prezentacji polskich grup etnograficznych jest rozbudowana, interesująco opisana ale niestety niewiele uwagi Autorka poświęciła etnografii słowackiego pogranicza.

Tytuł: "Etnografia pogranicza polsko-słowackiego"
Opracowanie tekstu: Jolanta Danak-Gajda
Opracowanie i kreślenie mapy: Karolina Kiwior
Skala: 1:130 000
Wydanie: I
ISBN: 978-83-61577-10-2
Wydawca: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia "Pro Carpathia"
Rzeszów 2011

"Karpaty stanowią wielobarwną mozaikę kulturowo-etniczną. Obok siebie żyją tu Polacy, Słowacy, Łemkowie i Ukraińcy, w mniejszych grupach również Romowie. Zniesienie barier granicznych stworzyło doskonałą okazję do wzajemnych odwiedzin i poznawania historii, kultury oraz teraźniejszości sąsiadów. Niniejsza mapa ma pomóc w odkrywaniu fascynujących zakątków Bieszczadów, Beskidu Niskiego - czyli południa Podkarpacia oraz Górnego Szarisza i Północnego Zemplinu w Preszowskim Kraju.

Zasiedlenie Karpat przez Słowian nastąpiło w V i na początku VI wieku. Na przełomie XIII i XIV w. z południa łukiem Karpat zaczęły napływać pasterskie plemiona Wołochów. Pochodzący z Bałkanów nomadowie asymilowali kulturę napotykanych po drodze Rusinów i z czasem ulegli slawizacji. Wołosi przynieśli ze sobą rozwinięte pasterstwo i sposób organizacji wsi na tzw. prawie wołoskim, którego istotnym elementem była danina określonej liczby owiec tzw. dań barania na rzecz pana. Tak w ciągu wieków ukształtowały się mieszkając w Karpatach grupy etnograficzne o cechach rusińskich - Bojków i Łemków zwanych Rusnakami, Dolinian - grupa o cechach mieszanych oraz grupa polska Pogórzan. Sąsiadowały obok siebie kościół rzymskokatolicki z prawosławnym, a po Unii Brzeskiej - kościół greckokatolicki. Różnie kulturowe i etniczne, które utrzymały się do XX wieku."
"

"Sztuka pogranicza polsko-słowackiego" w części opisowej składa się z prezentacji: rozbudowanej Kraina Kultury Drewna, Miejskich Rezerwatów Historycznych-Architektura Miast Kupieckich, zabytków techniki, pomników czasu wojny, tematycznych szlaków turystycznych, muzeów i galerii pogranicza. Część opisowa jest bez wątpienia interesująca ale budzi mój lekki niedosyt.

Tytuł: "Sztuka pogranicza polsko-słowackiego"
Opracowanie tekstu: Maciej Nitka
Opracowanie i kreślenie mapy: Karolina Kiwior
Skala: 1:130 000
Wydanie: I
ISBN: 978-83-61577-11-9
Wydawca: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia "Pro Carpathia"
Rzeszów 2011

"Pogranicza zawsze fascynowały, były często miejscami styku różnych kultur, religii, języków, nacji. Granice same w sobie wywoływały emocje, ich przekraczanie od wieków było trudne, wymagało wysiłku, odwagi i sprytu. Często były obszarami magii, a często tradycyjnym miejscem wymiany towarów, usług i myśli.
Polska w czasie swej tysiącletniej historii niewiele miała miejsc, które byłyby jej stałymi - utrzymującymi się przez kilkaset lat - granicami. Przemieszczana ze zachodu na wschód i odwrotnie, ma jednak jedn punkt odniesienia, niezmienny od wieków, czyli południową granicę dzisiejszych województw małopolskiego i podkarpackiego granicząca z północną granicą województwa preszowskiego (Presovsky kraj, znajdującego się na obszarze płn.-wsch. Słowacji.
Była to granica najpierw pomiędzy Królestwem Polskim, a później Rzeczpospolitą Obojga Narodów z jednej strony, a z drugiej strony z Królestwem Węgier, następnie z Cesarstwem Austriackim, którego elementem stały się Węgry. Pogranicze to było przez stulecia miejscem wymiany handlowej. Właśnie na handlu budowały swoją pozycję ekonomiczną miasta tego obszaru.
Mapa "Sztuka pogranicza" prezentuje obszar południowej części województwa podkarpackiego, od linii Nowy Żmigród-Rymanów-Sanok-Lesko-Ustrzyki Dolne po granicę polsko-słowacką i po linię Preszów, Humenne i Snina. Teren ten, odkrywany od lat przez archeologów, historyków, etnografów, historyków sztuki i muzeologów, stał się od dekady miejscem intensywnego ruchu turystycznego. Mapa ta ma przybliżać turystom polskim i słowackim "zabytkowe skarby", które istnieją na tym obszarze po obu stronach granicy."

Dziś przeglądnęłam zawartość "słowackiej" półki, jestem zdegustowana. Kupiłam kilka przewodników ale okazały się mierne, nie wiem czy jest sens je przedstawiać. Zdecydowanie bardziej interesujące są wydawnictwa projektowe. Jednym z nich jest na poły komercyjny przewodnik "Transgraniczny szlak rowerowy Beskidzkie Muzea"
Szlak został wytyczony m.in. przez Lokalną Organizację Turystyczną "Beskid Niski", Powiat Krośnieński, Urzędy Obwodowe Okresów: Świdnik, Stopkov i Humenne. Trasa wiedzie pograniczem polsko-słowackim, wschodnią częścią Beskidu Niskiego i Pogórza, tworzy pętlę 321 kilometrową (13 tras) prezentuje 21 placówek muzealnych o różnej atrakcyjności turystycznej. Szlak rowerowy jest przygotowany dla przeciętnego turysty rowerowego, biegnie dobrymi drogami aczkolwiek mało uczęszczanymi drogami, większość ma nawierzchnię asfaltową. Po tronie polskiej jest oznakowany tablicami informacyjnymi znajdującymi się placówek muzealnych i tabliczkami kierunkowymi z napisem "Beskidzkie Muzea".
http://www.beskidniski.org.pl/rowery/index.php
Przewodnik jest interesujący, bogato ilustrowany, praktyczny, ma bardzo przejrzysty układ. Jest to wydawnictwo trójjęzyczne: polsko-słowacko-angielskie. Przewodnik prezentuje 13 tras opisanych w skrótowy sposób - podano długość poszczególnych odcinków z podziałem kilometrażowym na drogi asfaltowe, szutrowe i polne, profil trasy, atrakcje turystyczne na szlaku i wizytówki 21 placówek muzealnych (dane teleadresowe, godziny otwarcia, ceny biletów, czas zwiedzania, dostępność przewodnika, charakterystykę poszczególnych wystaw stałych. Do każdej trasy dołączono mapkę z jej przebiegiem, zdjęcia mijanych atrakcji, muzealne wizytówki są ozdobione ciekawymi fotografiami.
Miękka okładka na spirali, gruby papier, dobre zdjęcia, liczne mapki to jego atuty. Moim zdaniem to jeden z najlepszych i najbardziej przejrzystych przewodników po naszym regionie.

Spis treści
Transgraniczny szlak rowerowy "Beskidzkie Muzea"
Krosno-Kamieniec-Odrzykoń
- Muzeum Podkarpackie w Krośnie
- Muzeum Rzemiosła w Krośnie
- Muzeum Misyjne Sióstr Klawerianek w Krośnie
- Muzeum Motoryzacyjne w Krośnie
- Muzeum Zamkowe Kamieniec
- Muzeum Wsi w Odrzykoniu
Odrzykoń-Żarnowiec
- Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu
Żarnowiec-Kopytowa
- Muzeum Kultury Szlacheckiej - Dwór w Kopytowej
Kopytowa-Bóbrka
- Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazownictwa im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce
Bóbrka-Dukla
- Muzeum Historyczne - Pałac w Dukli
Dukla-Olchowiec
- Zabytkowa Chyża Łemkowska w Olchowcu
Olchowiec-Zyndranowa
Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej
Zyndranowa-Barwinek-Svidnik
- Muzeum Kultury Ukraińskiej w Świdniku
Główna Ekspozycja Kultury i Historii
- Galeria Dezidera Millyho w Świdniku
- Skansen w Świdnku
- Muzeum Wojskowe w Świdniku
Svidnik-Medzilaborce
- Muzeum Sztuki Nowoczesnej Andy Warhola w Medzilaborcach
Medzilaborce-Rymanów
- Izba Regionalna w Rymanowie
Rymanów-Miejsce Piastowe
- Muzeum Misyjne Sióstr Michalitek w Miejscu Piastowym
- Muzeum Bł. Bronisława Markiewicza w Miejscu Piastowym
Miejsce Piastowe-Krościenko Wyżne
- Iza Muzealne w Krościenku Wyżnym
Krościenko Wyżne - Krosno



Tytuł: "Transgraniczny szlak rowerowy "Beskidzkie Muzea"
Redakcja: Elżbieta Sikorska
Wydanie: I
Stron: 132
ISBN: 978-83-89688-92-7
Wydawca: Muzeum Historyczne - Pałac w Dukli
Krosno 2007

"Svidnik-Medzilaborce
Z Muzeum Wojskowego szlak wraca do ronda, skręca w prawo na Mestisco, przed Rakovcikiem skręca w lewo na drogę nr E 371, potem w kierunku Stropkova, stamtąd przez Bukovce, Havaj, Krasny Brod, do Medzilaborec.

Atrakcje turystyczne przy trasie
- w Świdniku" Muzeum Kultury Ukraińskiej, Galeria Dezidera Milyho, Skansen, Muzeum Wojskowe
- w Stropkovie: gotycki kościół z XIV w. będący częścią stropkowskiego zamku, z barakowym wnętrzem, cenne ołtarze, kościół i klasztor franciszkanów z 1673 roku - miejsce pobytu bł. księcia Metodego Dominika Tricka - męczennika wiary, kapliczki, barokowe rzeźby, secesyjna kuria, ZOO-park,
w Bukovcach: neobarokowa cerkiew p.w. św. Dymitra z roku 1891 z bogato zdobionym ikonostasem,
- w Bukovej Horce: miejsce pielgrzymek - klasztor Bazylianów,poważnie zniszczony w czasie I wojny światowej, zlikwidowany w latach 50., cerkiew i kaplica z roku 1742,
- w Krasnym Brodzie: ruiny monastyru z XIV wieku z cudowną ikoną Matki Boskiej, klasztor Bazylianów,
- w Medzilaborcach: Muzeum Sztuki Nowoczesnej Andego Warhola, cerkiew prawosławna św. Ducha wybudowana w stylu staroruskiego renesansu, cerkiew grekokatolicka św. Bazylego Wielkiego, wybudowana pod koniec XVIII w., miniskansen Warhol village."