Forum Bieszczady - BieszczadzkieForum.pl

Ten wątek powstał po to abyśmy umieszczali w nim informacje o ciekawych, bezpłatnych publikacjach: książkach, broszurach, mapach, folderach terytorialnie związanych z terenem historycznej Ziemi Przemyskiej. Na potrzeby Forum przyjmijmy iż jest to część Gór Sanocko-Turczańskich - teren położony po wschodniej stronie od linii kolejowej Zagórz-Krośnienko, Pogórze Przemyskie, teren dawnego województwa przemyskiego.

"Monografia przyrodniczo-historyczna Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego" Radosława Janickiego jest jedną z moich ulubionych książek poświęconych naszemu regionowi. Bardzo często z nie korzystam opracowując rozpiski tras, to takie kompendium wiedzy o przyrodzie Pogórza. Część historyczna jest moim zdaniem słabsza. Jest to praca doktorska ale napisana bardzo przystępnie, laik nie ma problemu z jej rozumieniem. Nie wszyscy są nią zachwyceni tak jak ja. Nie wiem czy powinnam pisać o naszych prywatnych rozmowach, mam nadzieję, że ujdzie mi to na sucho. Marcin część przyrodniczą i historyczną mimo, że nie zauważa w niej błędów ocenia dość nisko. Oczywiście z pozycji naukowca.
Jest to wydawnictwo Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu, bezpłatne, ilustrowane, zawierające kilka mapek poglądowych.

Spis treści:
Wstęp
Charakterystyka przyrodnicza Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego
1. Położenie
2. Budowa geologiczna i tektonika
3. Rzeźba terenu
4. Pokrywa glebowa
5. Stosunki hydrograficzne
5.1 Wody powierzchniowe
5.2 Wody podziemne
6. Klimat
7. Szata roślinna
8. Ochrona przyrody
Historia osadnictwa i gospodarki
1. Czasy przedhistoryczna
2. Średniowiecze
3. Rozbiory
4. Czasy współczesne
Literatura

Tytuł: "Monografia przyrodniczo-historyczna Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego"
Autor: Radosław Janicki
Wydanie: I
Stron: 83
ISBN: 83-89479-16-8
Wydawnictwo: Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu
Przemyśl

Charakterystyka przyrodnicza Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego str. 7-8
" 1. Położenie
Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego powołano do życia w 1991 roku. Zajmuje on powierzchnię blisko 62 tys. ha (618,62 km2) i rozciąga się na południowy zachód od Przemyśla. Jego północną granicę wyznacza dolina Sanu, od Dynowa po Przemyśl. Na wschodzie granica biegnie południkowo od Prałkowców aż do granicy państwowej i dalej ta granica ku południowemu zachodowi. Na południu i na południowym zachodzie granica Parku pokrywa się z granicą dawnego województwa przemyskiego. Najdalej wysunięte punkty Parku sięgają od 49 stopni 34 minut do 49 stopni 50 minut szerokości geograficznej północnej oraz od 22 stopni 14 minut do 22stopni 46 minut długości geograficznej wschodniej. Daje to rozciągłość równoleżnikową 29,5 km, a południkową 38 km.
Pod względem administracyjnym teren Parku należy od 1 stycznia 1999 roku do województwa podkarpackiego, powiatów przemyskiego i rzeszowskiego. W momencie, gdy rozpoczęto badania, kilka lat przed reformą administracyjną, teren ten leżał w granicach województwa przemyskiego. W jego skład wchodziły w całości lub częściowo gminy: Birczy, Dubiecko, Dynów, Fredropol, Krasiczyn, Krzywcza, Przemyśl i miasto Dynów. Granice gmin po wprowadzeniu nowego porządku administracyjnego, na badanym terenie pozostały bez zmian.
Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego leży w obrębie dwu jednostek fizyczno-geograficznych. Przebiega przezeń granica pomiędzy dwoma prowincjami: Zewnętrznych Karpat Wschodnich i Zachodnich. Główna część Parku to Pogórze Przemyskie, natomiast najwyższe, skrajne fragmenty na południu leżą w obrębie Gór Sanocko-Turczańskich. Region Pogórze Przemyskie należy do makroregionu zwanego Pogórzem Środkowobeskidzkim. Jest ono skrajnie na wschód wysuniętą częścią Zewnętrznych Karpat Zachodnich. Góry Sanocko-Turczańskie leżą w obrębie Beskidów Lesistych, a te Beskidów Wschodnich, Zewnętrznych Karpat Wschodnich. Granicą pomiędzy dwoma opisywanymi regionami jest równoleżnikowy odcinek doliny Wiaru, jego dopływ Roztoka i dopływ Sanu - Potok Tyrawski. Pogórze Przemyskie zajmuje powierzchnię około 640 km2 i niemalże w całości chronione jest jako Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego (Kondracki 2000)."

"Fragment Parku Krajobrazowego Pogórze Przemyskie, leżący w granicach gminy Fredropol, ma w przyszłości wejść w skład planowanego Turnickiego Parku Narodowego. Prace projektowe są już zakończone i prowadzi się czynności administracyjne zmierzające do utworzenia tego Parku, jednak od wielu lat, pozostaje on niestety tylko w fazie planów"

Zespół Parków Krajobrazowych wydał bardzo podobny i równie interesujący przewodnik "Atlas Przewodnik Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 "Pogórze Przemyskie". Autorem jest Przemysław Kunysz, mapki ścieżek ornitologicznych opracował Michał Ferenc.
Warto zaglądnąć na stronę, możecie tam także obejrzeć okładkę atlasu
http://www.ptakipodkarpacia.com

Spis treści:
- Uwagi o posługiwaniu się atlasem i przewodnikiem
- Świat ptaków Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 "Pogórze Przemyskie" oraz Parku Krajobrazowego Pogórze Przemyskie
1. Dolina rzeki Wiar
2. Z Sopotnika na Paportno
3. "Łęg pod Turnicą"
4. Lasy okolic Prałkowic-Zalesia
5. Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna "Krępak"
6. Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna "Dolina Hołubli"
7. W krasiczyńskim parku
8. Spływając rzeką San z Dynowa do Przemyśla
9. Przełom Sanu Wybrzeże-Słonne
10. Tereny otwarte okolic Iskani
11. San pod Dynowem
12. Rezerwat przyrody "Broduszurki"
- Przewodnik, atlasy i inne książki ornitologiczne pomocne podczas oznaczania gatunków ornitologicznych
- Mini słownik pojęć ornitologicznych
- Przydatne adresy
- Literatura
Ten przewodnik także można dostać
zpkprzem@pro.onet.pl

Tytuł: " Atlas Obszaru Specjalnej Ochrony ptaków NATURA 2000 "Pogórze Przemyskie"
Autor: Przemysław Kunysz
Wydanie: I
Stron: 48
ISBN: 978-83-89479-22-8
Wydawnictwo: Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu
Przemyśl-Dynów 2007

Jako ekolog, któremu na sercu leży powstanie Turnickiego Parku Narodowego wybrałam trasę III "Łęg pod Turnicą".
Dlaczego? Po prześwietleniu tego lasu przez leśników bezcenne zbiorowisko przestało istnieć. Nie ma sensu nawet tam powoływać rezerwatu. Aby zarobić parę złotych zniszczono coś wyjątkowego.

"Łeg pod Turnicą" str. 10

Ptaki w łęgu pod Turnicą.
1 - muchołówka mała, 2 - muchołówka białoszyja, 3 - dzięcioł zielonosiwy, 4 -orzechówka, 5 - pliszka górska, 6 - puszczyk uralski, 7 - dzięcioł białogrzbiety.

Dojazd z Przemyśla do Makowej przez Fredropol, Huwniki. Z przystanku PKS Makowa drogą do wsi i dalej w kierunku do Arłamowa. Odległość z Makowej do Przemyśla około 24 km.

"Łęg pod Turnicą" to projektowany rezerwat leśny. Przedmiotem ochrony jest fragment kompleksu leśnego w dolinie potoku Turnica z dobrze zachowanym zbiorowiskiem podgórskiego łęgu jesionowego z udziałem wiązu. Najważniejszymi osobliwościami rezerwatu są rośliny chronione: obrazki plamiste, lilia złotogłów, bluszcz pospolity, wawrzynek wilczełyko, sałatnica leśna.

Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) - gatunek z rodziny dzięciołowatych. Ogólny ton ubarwienia zielonoszary. U samca głowa i szyja szare, na czole mała czerwona plamka. Wielkość populacji w Polsce 1000- 2000 par. Zagrożony głównie z powodu usuwania z lasu chorych drzew i przebudowy drzewostanów. Gatunek chroniony.
Poznawanie ptaków tego atrakcyjnego miejsca zaczynamy u wylotu drogi z tzw. Doliny Niemieckiej. Doliną przebiega szlak turystyczny żółty z najwyższego szczytu górskiego Pogórza Przemyskiego - Suchego Obycza 617 m n.p.m. Przy końcu drogi w lesie bardzo dobry teren do zobaczenia dzięcioła białogrzbietego (7). A jodły na całej trasie wzdłuż doliny, to miejsce obserwacji pięknego ptaka z rodziny krukowatych - orzechówki (4).
Za rozwidleniem dróg rozpoczyna się najciekawszy teren wzdłuż lewej strony mało uczęszczanej drogi Makowa-Arłamów. Teren projektowanego rezerwatu. Prost w tym miejscu droga umożliwia rozległy wgląd w zwarty drzewostan bukowy , środowisko życia rzadkiego dzięcioła zielonosiwego (3). Luźno rosnące drzewa w rezerwacie, głównie jesiony, są miejscem występowania muchołówki białoszyjej (2), a na stoku za potokiem i w buczynie za droga można spotkać muchołówkę małą (1). Przepływający przez rezerwat potok Turnica to rejon życia pliszki siwej (5), która już niekiedy pod koniec marca z terenów zimowania. Wielokrotnie w tym miejscu obserwowano stare ptaki i pisklęta puszczyka uralskiego (6), które gdzieś w obszernej dziupli odbywają lęgi.
Poza wymienionymi ornitologicznymi osobliwościami tego miejsca spotkać tutaj można: kowalika. pełzacza leśnego, świstunkę, czarnogłówkę, pierwiosnka, grubodzioba, kapturkę, ziębę, rudzika, strzyżyka, a w miejscu nasadzeń młodych drzew gąsiorka i świergotka drzewnego.
Powrót drogą (około 5 km) do wsi Makowa - przystanek autobusowy PKS do Przemyśla."

Wczoraj otrzymałam przepięknie wydany przez Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu przewodnik ornitologiczny "Atlas-przewodnik Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 "Góry Słonne". Autorem tej niezmiernie interesującej publikacji jest nasz Kolega z forum.info Przemysław Kunysz. Ten, który tak bardzo aktywnie od lat walczy o powstanie Turnickiego Parku Narodowego. Autorem mapek ścieżek jest Michał Ferenc.
Przewodnik jest przystosowany do użytku w terenie. Wydany jako kołonotatnik (odpowiednie słówko wyleciało mi z pamięci), na laminowanym papierze doskonale powinien służyć w trakcie obserwacji ptaków. Osobiście polecałabym jako uzupełnienie dobry klucz do oznaczania gatunków.

Spis treści
- Uwagi o posługiwaniu się przewodnikiem
- Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 "Góry Słonne"
- Interesujące tereny do obserwacji ptaków na obszarze Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków "Góry Słonne"
1. Dolina potoku Stebnik
2. Dolina potoku Jamninka
3. Dolina rzeki San w okolicy Mrzygłodu
4. Stawy na Posadzie Leskiej
- Przewodniki, atlasy i inne książki ornitologiczne pomocne podczas oznaczania gatunków ptaków
- Mini słowniczek pojęć ornitologicznych
- Przydatne adresy
- Literatura

Integralną częścią przewodnika jest 20 map ze znaczonymi miejscami występowania wymienionych w atlasie gatunków ptaków. Książka jest ilustrowana ciekawymi zdjęciami Przemysława Kunysza. Każdy użytkownik może poczytać o poszczególnych gatunkach, zobaczyć na zdjęciach jak ów ptak wygląda, zobaczyć zarys jego sylwetki w locie, wybrać sobie trasę obserwacji, a następnie posługując się dokładną mapą wędrować po obszarze zainteresowań.
To cudo można dostać w Zespole Parków Krajobrazowych w Przemyślu. Niestety, nakład jest bardzo niski, z tego co mówił mi Przemek 500 szt więc są pewne problemy z otrzymaniem publikacji.
http://www.parkiprz.itl.pl

Tytuł: "Atlas Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 "Góry Słonne"
Autor: Przemysław Kunysz, mapki ścieżek ornitologicznych: Michał Ferenc
Wydanie: I
Stron: 42
ISBN: 978-83-89479-23-5
Wydawnictwo: Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu
Przemyśl 2008

" Interesujące tereny do obserwacji ptaków na obszarze Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków "Góry Słonne" str. 13
"IV. Stawy w Posadzie Leskiej
Ptaki na stawach w Posadzie Leskiej.
1. zięba, pierwiosnek, szczygieł, dzwoniec, zaganiacz, trznadel, bogatka i dziwonia,
2. zięba, rudzik, kapturka, bogatka, pierwiosnek, szpak, strzyżyk, szczygieł, dzwoniec, pleszka, grzywacz, śpiewak, kos, modraszka, płochacz, pokrzywnica, zaganiacz, kowalik, sroka, dzięcioł duży, pustułka, piegża, sikora uboga, wilga, sójka, gajówka, muchołówka szara, kukułka i strumieniówka,
3. trzciniak, kurka wodna, krzyżówka, perkozek,
4. łozówka, cierniówka

Odległość od Leska około 1 km, z Sanoka około 13 km. Dojście z Leska piechotą, z Sanoka komunikacją autobusową PKS.

Stawy położone są przy drodze Lesko-Sanok. Od strony północnej otoczone są lasem liściastym, od strony wschodniej polami i łąkami, od zachodniej polami i aleja drzew. Stawy w Lesku są jednym z najwyżej położonych n.p.m. stawów w Polsce.

Wędrówkę rozpoczynamy od strony zachodniej, idąc wzdłuż drogi wysadzanej starymi drzewami liściastymi. Zobaczymy tutaj: ziębę, pierwiosnka, szczygła, dzwońca, zaganiacza, trznadla, bogatkę i dziwonię (1). Podchodząc dalej, dochodzimy do narożnika, gdzie stawy przylegają do lasu. W lesie uważny obserwator zobaczy typowy leśny standard takich gatunków jak:
zięba, rudzik, kapturka, bogatka, pierwiosnek, szpak, strzyżyk, szczygieł, dzwoniec, pleszka, grzywacz, śpiewak, kos, modraszka, płochacz, pokrzywnica, zaganiacz, kowalik, sroka, dzięcioł duży, pustułka, piegża, sikora uboga, wilga, sójka, gajówka, muchołówka szara, kukułka i strumieniówka, (2). Po przejściu jeszcze około 50 m wejdziemy na niewielkie wzniesienie, z którego roztacza się widok na zbiorniki wodne. Stąd zobaczymy na stawach lęgowego trzciniaka, kurkę wodną, krzyżówkę, perkozka (3). Wśród roślinności zielnej przy stawach i na łąkach usłyszymy śpiewające: łozówki, a w miejscach z przewagą krzewów zobaczymy cierniówkę (4).

Powrót do Leska i dalej autobusem do Przemyśla i Sanoka (dworzec autobusowy około 1,5 km od stawów)."

Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu wydaje ciekawe przewodniki, informatory, albumy. Warto zaglądnąć na ich stronę aby zorientować się czy jakieś publikacja nas nie zainteresuje. Jeżeli tak to wystarczy skreślić kilka słów i poprosić o nią. Oczywiście, wszystkie książki i broszury są bezpłatne.
"Piesze wędrówki po szlakach turystycznych Parku Krajobrazowego Gór Słonnych" to przewodnik w którym Autorzy duży nacisk położyli na przedstawienie walorów przyrodniczych. Warto po niego sięgnąć mimo, że opisano tylko trasy znakowane przez PTTK i Szlak Ikon. Nie uwzględniono fajnych ścieżek wytycznych wokół Sanoka. Przewodnik otwiera rozdział poświęcony parkowi krajobrazowemu, rezerwatom, charakterystyce geograficznej i przyrodniczej omawianego terenu.
Przewodnik zawiera opisy tras, krótkie informacje o mijanych miejscowościach, atrakcjach przyrodniczych, charakterystycznych gatunkach roślin i zwierząt spotykanych obok szlaku. Miękka, laminowana okładka, szyty, dobry papier, wkładka z kolorowymi ilustracjami i z mapą poglądową . Dużą część tego 80-cio stronicowego przewodnika zajmują teksty piosenek. Sądzę, że to jest najsłabsza część publikacji. Są tu słowa utworów, których bym nigdy nie zaśpiewała w górach, przy ognisku np. "Wojenko, wojenko", "Paloma Paloma", " O mój rozmarynie", "Suliko", "Casablanca". W zdecydowanej większości biesiadne, pseudogóralskie. Oprócz "Czarwonego pasa" I "Sokołów" brak znanych piosenek "karpackich", śpiewanych w górach ballad.

Spis treści:
Wstęp
Park Krajobrazowy Gór Słonnych
- Szlak zielony nad Jamną
- Szlak niebieski z Arłamowa do Ustrzyk Dol.
- Szlak czerwony z Sanoka do Roztoki
- Szlak żółty na Orli Kamień
- Szlak ikon wokół Sanoka, doliną Sanu
- Szlak łącznikowy Załuż-Góra Przysłup
Informacja turystyczna
Piosenki.

Tytuł: "Piesze wędrówki po szlakach turystycznych Parku Krajobrazowego Gór Słonnych"
Autor: Zespół
Wydanie: I
Stron: 80
ISBN: 83-89479-11-7
Wydawnictwo: Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu
Przemyśl 2004

"Szlak zielony nad Jamną
Początek trasy: nieistniejąca obecnie wieś Trójca, skrzyżowanie drogi Huwniki-Bircza i Jamna-Arłamów
Koniec trasy: połączenie szlaku zielonego z niebieskim w okolicy Arłamowa, leśna droga łącząca Arłamów z Jureczkową
Czas przejścia: 3-4 godz.

Turyści wędrujący zielonym szlakiem turystycznym od strony Birczy, na teren Parku Krajobrazowego Gór Słonnych wkraczają w okolicy miejsca, gdzie z prawej strony od drogi biegnącej z Łomnej do Trójcy, dopływa rzeka Wiar. Dziś zarastające już łąki, należały kiedyś do gruntów wsi Łomna. Teraz są naturalnym terenem łowieckim dla ptaków drapieżnych., tych dziennych i tych nocnych.
Łomna- należy do jednej z wielu nieistniejących już wsi. Niegdyś posiadała ponad 130 domów i była licznie zamieszkała. Po II wojnie światowej Łomna została wysiedlona, a większość zabudowy zniszczono lub rozebrano. Kilka domów zostało przeniesionych stąd do Korzeńca i Boguszówki, gdzie stoją do dziś. Obszar wsi od 1972 r. do 1990 r., wchodził w skład Ośrodka Urzędu Rady Ministrów w Arłamowie
Mijając kierunkowskaz szlaku, trasa opada w dół, skręca w prawo i przekracza bród na Wiarze. Po większych opadach przejście przez rzekę staje się niemożliwe, wtedy należy udać się droga do Trójcy, przejść przez most na Wiarze i skierować się na południe , na niezalesione wzniesienie, którym dojdzie się do właściwego grzbietu ze szlakiem. Sama rzeka Wiar jest bardzo interesującym miejscem. Szczególnie godnym polecenia jest most z którego roztacza się widok w dół i górę rzeki. Z mostu możemy zobaczyć żerujące pliski górskie oraz brodźce piskliwe, które zakładają gniazda w kępach traw, a pożywienia szukają przeszukując kamienie w rzece. Z mostu również łatwo wypatrzeć karminowo czerwoną dziwonię, której samce śpiewają siedząc zazwyczaj na eksponowanym miejscu w szczytowych partiach drzew. Most to także miejsce, gdzie uważny obserwator wypatrzy stanowisko bobra europejskiego. W roku 2003 zwierzęta te rozpoczęły u podnóża mostu budowę tamy w poprzek rzeki. Aby stworzyć solidną podstawę ścięły dwie okazałe wierzby. Bobry europejskie zostały tu reintrodukowane, a inaczej mówiąc wróciły na swoje naturalne stanowisko . w 1994 roku z inicjatywy Zarządu Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu oraz Towarzystwa Łowieckiego Ziem wschodnich. Od tego czasu populacja bobra zwiększył się i możemy również i na innych potokach wpadających do Sanu zobaczyć ślady żerowania. Tak jest na potoku Jamninka. [...]"

W ubiegłym tygodniu otrzymałam ciekawe publikacje z Nadleśnictwa Bircza. Wśród nich była interesująca książeczka "Dolina Wiaru ocalić od zapomnienia" napisana w ramach projektu, którego celem była próba ocalenia zwyczajów i lokalnej tradycji. Projekt realizowały był przez dzieci które zbierając informacje o codziennych zwyczajach, tradycji, obrzędowości, wierzeniach ,modlitwach, pracy wykonywanej w polu i lesie, hodowli, codziennej kuchni przyczyniły się do zachowania kulturowej spuścizny. Dzieciaki zwiedzały okolice poszukując miejsc świadczących o dawnej kulturze, wieloreligijnej i wielonarodowej społeczności, badały stare dokumenty zachowane w domach czy archiwum, a przede wszystkim słuchały opowieści swoich bliskich. Plonem ich pracy jest właśnie ta bardzo specyficzna publikacja. Mamy bowiem w tej książeczce zawarty świat, który odszedł, mini zarys monograficzny o dolinie Wiaru widzianej oczami jej mieszkańców. W książeczce zawarte są informacje o historii okolicy, o zabytkach, o lokalnych nazwach, o ludziach, którzy już odeszli. Są tu też przedstawione bajki i opowieści starszych ludzi, przysłowia, wierzenia i miejscowe przesądy, przepisy kulinarne. Całość jest naprawdę interesująca. Oczywiście należy brać poprawkę na bardzo liczne błędy zawarte w tej publikacji. Jest to książka opata przede wszystkim na opowieściach, na zawodnej ludzkiej pamięci.
Tę skromnie wydaną książeczkę polecam wszystkim miłośnikom doliny Wiaru i wszystkim miłośnikom "małych ojczyzn". Książeczka doczekała się drugiego wydania, które zostało sfinansowane przez Nadleśnictwo Bircza.

Spis treści
Wprowadzenie
I. RYS HISTORYCZNO-ETNOGRAFICZNY DOLINY WIARU
II. ZWYCZAJE I TRADYCJE
- Zima
- Wiosna
- Lato
- Jesień
III. CZYTANIE ŻYWEJ KSIĘGI PRZYRODY
IV. WIERZENIA I PRZESADY
V. PRZYSŁOWIA
VI. ŚWIĘTA RODZINNE
VII. INNE GOSPODARSKIE PRACE I ZAJĘCIA DZIECI
VIII.KUCHNIA DOLINY WIARU
IX. JAK REALIZOWANO PRPJEKT

Tytuł: "Dolina Wiaru ocalić od zapomnienia"
Autor: zespół
Wydanie: II
Stron: 103
ISBN:
Wydawca: Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Doliny Wiaru
Wojtkowa 2007

"Kuchnia doliny Wiaru
[...] Młyny
Zboże wożono najczęściej do młyna w Dobromilu (dawne miasto powiatowe, do Birczy, Przemyśla. Był mniejszy młyn w Wojtkowej prowadzony przez pana Machnika.

Gospodarze mieli swoje sposoby na przechowywanie surowca na chleb. Worek z mąką należało dobrze zawiązać, następnie włożyć do wiadra. Wiadro z mąką spuszczano do studni tak, żeby woda nalała się do środka wiadra i uzupełniła miejsce wolne między mąką, a brzegami naczynia. Zewnętrzna warstwa mąki nasiąkała do pewnego momentu i tworzyła powłokę, ścianę, za którą była sypka mąka. Taka metoda zabezpieczała produkt przed różnym robactwem, pająkami i psuciem.
Przygotowywanie chleba:
Do rozczynienia należy przygotować zakwas: ciepła woda, mąka żytnia, trochę drożdży. Pozostawić na 8 godzin. Później dodajemy kolejne składniki: ciepłą wodę, sól, mąkę żytnią i tyle mąki pszennej, ile zbierze ciasto. Następnie wyrabiamy je i odstawiamy do wyrośnięcia. wszytko robi się w cieple, bez przeciągów, a w piecu chlebowym palimy drewnem jałowcowym.
CHŁODNIK OGÓRKOWY - gorące ziemniaki w całości zalewano zalewą z ogórków razem z pokrojonymi w kostkę ogórkami.
DYNIANKA - po uprzednim wybraniu pestek, krojono dynię na kawałki i gotowano w wodzie do miękkości. Dodawano trochę soli. Potem dolewano mleka, a na samym końcu dodawano lane ciasto lub też skubano kawałki ciasta pierogowego.
GOŁĄBKI ZIEMNIACZANE - w liście kapusty należy zawinąć farsz: tarte ziemniaki, grzyby, grysik, czosnek, cebule, przyprawy do smaku, tłuszcz z cebulą do omaszczenia.
KARTOFLANIKI - aby przygotować kartoflaniki należy zrobić ciasto jak na pierogi, rozwałkować, nałożyć farsz (mięsny, z kapusty, z grzybów, z kaszy) zawinąć i piec na blasze lub w piekarniku.
KUDŁAJE - Trzeba zetrzeć ziemniaki na tarce, odcisnąć wodę, dodać sól, mąkę ziemniaczaną, mąkę pszenną, gotowane ziemniaki. Z masy uformować małe kulki i wrzucać na wrzącą wodę. Odcedzić i polać tłuszczem. Można też uformować placuszek, nałożyć na niego farsz z gotowanych ziemniaków, zawinąć i ugotować."

Te potrawy jadałam jako dziecko. Moja ulubiona to ziemniaczane gołąbki i kudłaje z mlekiem.

Jureczkowa [...]Przed wojną istniała tu czteroklasowa szkoła i tartak oraz dwa dwory: Korwinów oraz Krupińskich. Dwór Korwinów położony był na wzniesieniu ponad rzeką Wiar. Był to budynek długi, murowany, parterowy, z wieloma oknami, tynkowany na biało, kryty blachą. Dwór zamieszkiwały dwie rodziny. W jednej części mieszkali Korwinowie, w drugiej - ich szwagier - Popiel. Dom Korwinów stał równolegle do obecnej drogi. wejście było od zachodu, zaś od południa znajdował się oszklony ganek. Dom Popiela - z cegły, murowany, prostopadle ustawiony z prawej strony zabudowań Korwinów. Dworek upiększony był trzema altankami, alejkami, drzewami egzotycznymi oraz mnóstwem kwiatów. Stajnia zbudowana była z kamieni - hodowano tam trzodę, bydło, konie, drób, zaś na ozdobę pawie. Korwinowie posiadali własną mleczarnię w której przerabiali mleko. Większość mieszkańców znajdowała tam zatrudnienie: pracowała przy zasiewach, zbiorach, hodowli, w lesie, w mleczarni, a także w samym dworze oraz przy powożeniu państwa Korwinów bryczką. Fjakierem (powoźnikiem) był pan Zapotoczny. Ten opuszczony majątek po wojennej zawierusze uległ grabieży, a resztki fundamentów i podmurówek wykorzystano do budowy dróg. Pozostałością po dawnej świetności dworu są: starodrzew, aleje, altana lipowa (nasadzenie stołowe), ślady dwóch prostokątnych stawów z groblą oraz stara kamienna studnia. Pozostałości dworu w którym mieszkali , stanowią obecnie teren ścieżki edukacyjno-przyrodniczej p.n. "Drzewa parku podworskiego w Jureczkowej". [...]"

"Wędrujemy po szlakach turystycznych Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego. Przewodnik przyrodniczo-turystyczny" to wydawnictwo bardzo podobne do "Pieszych wędrówek po szlakach turystycznych Parku Krajobrazowego Gór Słonnych". Składa się z dwóch części: przewodnika w którym duży nacisk położono na prezentację walorów przyrodniczych i ze śpiewnika. O ile pierwsza część jest naprawdę interesująca to druga - no cóż lepiej nie mówić.

Spis treści
Wstęp
Szlak niebieski
Szlak czerwony
Szlak żółty
Szlak zielony górski
Szlak czarny
Szlak zielony
Bibliografia
Baza turystyczna
Piosenki


Tytuł: "Wędrujemy po szlakach turystycznych Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego. Przewodnik przyrodniczo-turystyczny"
Autor: Zespół
Wydanie: II
Stron: 80
ISBN: 83-910666-2-2
Wydawnictwo: Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu
Przemyśl 1999

"SZLAK ZIELONY GÓRSKI
Trasa
Bircza-Łomna-Arłamów
Długość
20 km
Czas przejścia
6 godz.
Dojazd
Nie sprawia kłopotów, gdyż Bircza posiada liczne połączenia PKS.

Szlak zielony wiedzie środkiem fragmentu dawnej puszczy karpackiej. Ułatwia prześledzenie zmieniających się drzewostanów i bogactwa roślinnego.
W kotlinie byłej wsi Łomna często można zaobserwować liczne rzadkie okazy ptaków drapieżnych: myszołowa, krogulca, a nawet orlika krzykliwego. Szlak jest najmniej uciążliwy wczesną wiosną i późną jesienią, kiedy nie przeszkadza w marszu roślinność. Latem wysokie trawy i liczne podmokłe łąki utrudniają marsz. Trasę można przebyć w ciągu 1 dnia lub rozłożyć ją na 2 dni z biwakiem.
Szlak rozpoczyna się w Birczy niedaleko przystanku PKS. Stamtąd trasa prowadzi na południe pod górę, mijając po prawej stronie stary birczański cmentarz. Za ostatnimi zabudowaniami osiągamy wzniesienie Walkowa Góra ze stojącym przekaźnikiem TV. Teren jest odkryty. Szeroko rozłożyły się tu pola uprawne i pastwiska. Znojną pracę na polu umilają śpiewy skowronków i trznadli. Miedze porastają bogato: jaskier łąkowy, mak polny i krwawnik pospolity. Za nami piękny widok na Birczę.
Po około 30 min. wspinania mijamy przysiółek Birczy Kamienną Górkę. Tutaj "grasują" łasice i kuny domowe. Przed nami widoczny jest las, w którym zagłębiamy się po paru minutach. Droga przez cały czas jest bardzo wyraźna i powoli zmienia kierunek na południowo-wschodni.
Wita nas las jodłowy z dużym udziałem buka. Mijamy piękne drzewa w wieku do 120 lat z bogatym podszytem. Po 40 min osiągamy niewielką śródleśną polankę z ostrożeniem polnym i rumiankiem pospolitym. Wzdłuż drogi rosną krzewy tarniny. Obserwujemy świergotka drzewnego, pokrzewkę piegża, niekiedy myszołowy zwyczajne. Po 10 min. ponownie wchodzimy w las. Ogromne jodły z niewielkim udziałem sosny kuszą swoim cieniem. teren ten jest dość trudny z powodu bujnej roślinności i plątaniny leśnych dróżek. uważamy więc na znaki! Wchodzimy w długą trawiastą polanę z ciągiem drzew olszynkowych. Na łące fruwają liczne motyle: rusałka pokrzywnik, rusałka admirał i bielinek kapustnik, często paź królowej. [...]"

Pogórze Przemyskie bez wątpienia należy do regionów najbardziej atrakcyjnych pod względem turystycznym w naszym kraju. Jest to region o wybitnych walorach kulturowych, przyrodniczych praktycznie nieznany szerszemu gronu Polaków. Wyjątek stanowi przepiękny zamek w Krasiczynie, Twierdza Przemyśl i pewnej mierze Kalwaria Pacławska. Warto zapoznać się z atrakcjami turystycznymi innych części Pogórza, w tym z Gminą Bircza. Umożliwia to wydany w 2004 r. przewodnik po trasach przyrodniczo-dydaktyczych "Bobrowa Dolina", "Pomocna Woda", "Kamionka" wytyczonych na ternie gminy. Wszystkie ścieżki prezentują przede wszystkim walory przyrodnicze, powstały w ramach projektu "Poznaj naszą gminę" realizowanego przez Gminę Bircza, Nadleśnictwo Bircza, Zarząd Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu.
Przewodnik jest ładnie wydany, bogato ilustrowany, zawiera mapę sytuacyjną każdej z prezentowanych ścieżek.

Trasy są prezentowane tu
http://www.bircza.pl/asp/pl_start.asp?t ... 6&strona=1

Spis treści
Wstęp
Trasa przyrodniczo-dydaktyczna "Bobrowa Dolina"
Trasa przyrodniczo-dydaktyczna "Pomocna Woda"
Trasa przyrodniczo-dydaktyczna "Kamionka"


Tytuł: "Poznaj naszą gminę Przewodnik po trasach przyrodniczo-dydaktyczych "Bobrowa Dolina", "Pomocna Woda", "Kamionka"
Autor: Andrzej Dańko
Wydanie: I
ISBN: 83-920758-1-1
Wydawca: Gmina Bircza i inni
Bircza 2004

Trasa przyrodniczo-dydaktyczna "Pomocna Woda"
Przystanek VI
"Znajdujemy się u stóp potężnego drzewa - buka, którego obwód przekracza 4 m, a wiek 200 lat. I tu właśnie jest główny cel naszej wyprawy cudowne źródełko o nazwie "Pomocna Woda". Miejsce to już od dawna jest znane miejscowej ludności, gdyż związane jest z kultem Matki Boże, było miejscem pielgrzymek. Lokalna ludność przychodziła tu odprawiać nabożeństwa maryjne tzw. majówki, świadczy o tym umieszczona na drzewie kapliczka. Część naszej trasy biegnie właśnie takim szlakiem pątniczym od wsi Stara Bircza. W ustnych przekazach często wspomina się o cudownych właściwościach wody, wielu starych ludzi przyznaje, że po wyprawie do "Pomocnej Wody" ustąpiły im różnorodne dolegliwości... Pozostał przekaz z XIX w. o dziewczynce, która po przemyciu oczu wodą ze źródełka odzyskała wzrok... Szczególne znaczenie tego miejsca istnieje w świadomości okolicznej ludności do dziś. Jest to miejsce niedzielnych wycieczek, gdzie starsi prowadzą swoje dzieci jak niegdyś czynili to ich rodzice...a uda zdarzają się od ich wiary...
Tutaj, w cieniu konarów wiekowego drzewa warto zastanowić się nad ogromnym znaczeniem, jaki ma dla człowieka możliwość obcowania z przyrodą. Może warto, gdzieś wśród leśnych odstępów zostawić swoje codzienne problemy, napić się wody z cudownego źródełka i zejść w dolinę z nowym zapałem do życia..."