Wschód słońca w Bieszczadach potrafi sprawić, że pobudka przed 4:00 wydaje się dobrym pomysłem. Lubię patrzeć, jak pierwsze światło rozlewa się nad połoninami, a ciemne grzbiety wyłaniają się z porannej mgły. Najpiękniejsze widoki czekają zwykle na otwartych szczytach i połoninach, choć każde miejsce ma swój charakter: z jednego zobaczę morze wzgórz, z innego — samotne drzewa i cichą dolinę.
Poranny szlak nagradza ciszą i światłem, które powoli odsłania bieszczadzkie krajobrazy. Warto wyruszyć wcześniej, by znaleźć chwilę na spokojne podziwianie widoków.
W artykule podpowiem, gdzie wybrać się na poranny spektakl, jak zaplanować podejście i na co zwrócić uwagę przed wyjściem. Warto sprawdzić godzinę wschodu słońca, prognozę pogody oraz czas dojścia na szlak, aby dotrzeć do punktu widokowego co najmniej 20–30 minut wcześniej. Dzięki temu łatwiej dopasuję trasę do swojej kondycji i przeżyję bieszczadzki świt bez pośpiechu, podziwiając widok, który zostaje w pamięci na długo.
Porównanie miejsc na wschód słońca w Bieszczadach
| Miejsce | Charakter widoków | Dojście i czas | Udogodnienia i uwagi | Ocena |
|---|---|---|---|---|
| Wieża widokowa na Jeleniowatym koło Mucznego | Panorama połonin, górnego Sanu i ukraińskich Bieszczadów; przy dobrej widoczności także okoliczne miejscowości. | Około 1,4–1,5 km w jedną stronę; podejście zajmuje około 40 minut. Możliwa jest też pętla o długości około 4,3 km. | Bezpłatna, całodobowo dostępna, 34-metrowa wieża. Strome, miejscami śliskie podejście i około 170 schodów; warto zabrać latarkę oraz ciepłe ubranie. | 9,2 |
| Wieża widokowa na Holicy | Panorama 360°: od Ustrzyk Dolnych i Gór Słonnych po Tarnicę, połoniny i Góry Sanocko-Turczańskie. | Zielona ścieżka z Ustjanowej Górnej ma około 3–3,6 km w jedną stronę; łagodniejsza droga od parkingu — około 4,4–4,6 km. | Bezpłatna, 35-metrowa drewniana wieża z zadaszonym tarasem. Nie można wchodzić z psem ani po zmierzchu; wieża jest zamykana podczas burzy i silnego wiatru. W pobliżu wiata, ławki, miejsce na ognisko i toaleta. | 8,8 |
| Punkty widokowe przy drodze w okolicy Lutowisk | Widok na Tarnicę, Halicz i masyw Krzemienia; po zmroku można podziwiać gwiazdy. | Punkt w centrum Lutowisk znajduje się przy głównej trasie i nie wymaga górskiego podejścia. | Taras z ławkami, barierkami, lunetą i tablicami edukacyjnymi. Dobry wybór na krótki postój samochodem; w okolicy są zatoczki i parkingi. | 8,1 |
| Połonina Wetlińska i Chatka Puchatka | Szerokie panoramy pasm, poranne morze mgieł i widok na Połoninę Caryńską; przy dobrej widoczności można dostrzec Tatry. | Żółtym szlakiem z Przełęczy Wyżnej: około godziny podejścia. Przejście grzbietem ze Smereka do Brzegów Górnych: około 14–15,5 km i 5–6,5 godziny. | Chatka Puchatka stoi przy Hasiakowej Skale. Przed wyjazdem należy sprawdzić aktualne zasady noclegów. Na świt warto zabrać czołówkę, ciepłe ubranie, wodę i prowiant. | 9,6 |
| Tarnica | Panorama południowych grzbietów Karpat i ukraińskich Bieszczadów; możliwe widoki na odległe pasma oraz morze mgieł. | Z Wołosatego wejście zajmuje około 1,5–2 godzin. Dłuższa trasa z Ustrzyk Górnych przez Szeroki Wierch liczy około 19 km i zajmuje 6,5–8 godzin. | Najwyższy szczyt polskich Bieszczadów (1346 m n.p.m.). Wymaga wczesnego startu i dobrego przygotowania; potrzebne są czołówka, ciepłe ubranie i woda. | 9,7 |
| Bukowe Berdo | Rozległe widoki na Tarnicę, Halicz, Krzemień, Szeroki Wierch i obie połoniny; jesienią kolorowe bukowe lasy. | Z Mucznego: około 5,6 km w jedną stronę i 630 m przewyższenia. Wejście na grzbiet zajmuje około 1 godz. 15 min, a dojście na najwyższy wierzchołek — dodatkowe 45 min; cała wycieczka trwa około 4 godzin. | Trasa prowadzi przez Bieszczadzki Park Narodowy i strefę przygraniczną: potrzebny jest bilet oraz dokument tożsamości. Zimą niezbędne jest odpowiednie wyposażenie i przygotowanie. | 9,3 |
| Połonina Caryńska | Panorama na Połoninę Wetlińską i dolinę Ustrzyk Górnych; wyjątkowe światło o wschodzie i zachodzie, a przy dobrej widoczności także Tatry. | Z Przełęczy Wyżniańskiej na grzbiet prowadzi szlak o długości niespełna 2 km; podejście zajmuje około godziny. | Duży parking na Przełęczy Wyżniańskiej. Po zmroku konieczne są czołówka i dobra orientacja; warto wcześniej kupić bilet do BdPN oraz wyłączyć roaming. | 9,4 |
Wieża widokowa na Jeleniowatym koło Mucznego
Planując wschód słońca w Bieszczadach, warto rozważyć wieżę na Jeleniowatym koło Mucznego. Nie trzeba zdobywać wysokiej połoniny, by podziwiać rozległą panoramę: szczyt ma 907 m n.p.m., a metalowa wieża — 34 m wysokości. Jej górny taras znajduje się około 31 m nad ziemią, ponad linią drzew. Z platformy można wypatrzyć Bukowe Berdo, Halicz, Połoninę Caryńską i Wetlińską, Smerek, dolinę górnego Sanu oraz ukraińskie Bieszczady. Przy dobrej widoczności widać także Muczne, Tarnawę Niżną, a nawet cerkiew w Sokolikach. Wieżę zbudowano w 2020 roku; wstęp jest bezpłatny, a obiekt pozostaje dostępny przez całą dobę. Dzięki temu można przyjechać przed świtem i poczekać na pierwsze światło.
Najkrótszy szlak prowadzi od Centrum Promocji Leśnictwa w Mucznem. Ma około 1,4–1,5 km w jedną stronę, obejmuje mniej więcej 190 m podejścia, a wspinaczka zajmuje około 40 minut; zejście trwa 25–30 minut. Trasa jest stroma, miejscami wąska i śliska. Na wieżę prowadzi około 170 schodów, a na górze mogą dokuczać podmuchy wiatru, dlatego na poranny wypad warto zabrać latarkę, ciepłą warstwę odzieży i buty z dobrą podeszwą. Dłuższa, około 4,3-kilometrowa pętla zajmuje blisko 2 godziny. Po drodze mija się kościół św. Huberta z żyrandolem z poroży oraz miejsce pamięci przy dawnej leśniczówce Brenzberg. Samochód można zostawić na wyznaczonym parkingu przy muzeum przyrodniczym albo około 500 m wcześniej. Po zejściu warto odwiedzić zagrodę żubrów lub drewniane kładki na torfowiskach w Tarnawie.
Ciekawostka: wieża na Jeleniowatym stoi ponad linią drzew, więc przy dobrej pogodzie pierwsze promienie słońca mogą oświetlić panoramę, zanim rozjaśni się leśna trasa prowadząca na szczyt.
Wieża widokowa na Holicy
Na wschód słońca nad Bieszczadami chętnie wybrałabym się na Holicę, która wznosi się na wysokość 761 m n.p.m. w paśmie Żukowa, około 10 km od rynku w Ustrzykach Dolnych. Od lipca 2023 roku stoi tam drewniana wieża o wysokości 35 m, z której można podziwiać panoramę w 360 stopniach. Na górny, zadaszony taras prowadzą 173 szerokie stopnie, a po drodze znajdują się tarasy na wysokości 17 i 30 m. Wstęp jest bezpłatny, jednak na wieżę nie wolno wchodzić z psem ani po zmierzchu; zamyka się ją również podczas burzy i silnego wiatru. Dlatego poranny wypad warto zaplanować po świcie. Przy dobrej widoczności można wypatrzyć Ustrzyki Dolne i Góry Słonne na północy, a na południu Tarnicę, Halicz, Bukowe Berdo, Połoniny Caryńską i Wetlińską, Wielką Rawkę oraz Smerek. Bliżej widać zielone grzbiety Gór Sanocko-Turczańskich i fragment Zatoki Teleśnickiej, więc przyda się lornetka.
Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o dojściu do wieży i udogodnieniach na trasie:
- Z Ustjanowej Górnej prowadzi zielona ścieżka „Na stokach Żukowa”, licząca około 3–3,6 km w jedną stronę.
- Łagodniejsza, utwardzona droga od parkingu przy trasie Ustjanowa Dolna–Łobozew Dolny ma około 4,4–4,6 km w jedną stronę.
- Samochodem nie można dojechać pod wieżę, ale na grzbiet można dotrzeć rowerem.
- W pobliżu znajdują się wiata, ławki, miejsce na ognisko i toaleta przy wiacie biwakowej, oddalonej o około 500 m od wieży.
Do wieży najkrócej prowadzi z Ustjanowej Górnej zielona ścieżka „Na stokach Żukowa”. Trasa liczy około 3–3,6 km w jedną stronę, a przy jej 16 przystankach znajdują się tablice edukacyjne i punkty widokowe. Sama wybrałabym jednak łagodniejszą, utwardzoną drogę od parkingu przy trasie Ustjanowa Dolna–Łobozew Dolny. Ma ona około 4,4–4,6 km w jedną stronę i mniej stromych podejść. Samochodem nie dojedzie się pod wieżę, ale na grzbiet można dotrzeć rowerem. W pobliżu czekają wiata, ławki, miejsce na ognisko oraz toaleta przy wiacie biwakowej, oddalonej o około 500 m od wieży. Po drodze warto zatrzymać się przy tablicach przypominających o wojskowej szkole szybowcowej, która działała tu w latach 1933–1939. Przed wojną Ustjanowa była ważnym ośrodkiem szkolenia pilotów. Holica należy też do Korony Ustrzyckich Gór, razem z Kamienną Lawortą, Małym Królem, Gromadzyniem i Orlikiem.
Punkty widokowe przy drodze w okolicy Lutowisk
Gdy szukam miejsca na wschód słońca bez długiego podejścia, wybieram punkt widokowy w centrum Lutowisk, tuż przy głównej trasie Wielkiej Pętli Bieszczadzkiej. Z wygodnego tarasu z ławkami, barierkami i lunetą spoglądam na południowy wschód. Ponad doliną widać Tarnicę (1346 m n.p.m.), Halicz i masyw Krzemienia. Tablice edukacyjne pomagają rozpoznać szczyty, więc mogę usiąść z kawą i obserwować, jak pierwsze światło odsłania kolejne pasma. To świetny przystanek podczas samochodowej wycieczki: panoramę podziwiam niemal od razu, bez zdobywania połonin.
Lutowiska leżą w Parku Gwiezdnego Nieba Bieszczady, dlatego chętnie wracam tam także po zmroku. Przy niewielkim zanieczyszczeniu światłem można podziwiać tysiące gwiazd, a w okolicy odbywają się umówione pokazy nieba, zależne od pogody. Warto przyjechać wcześniej i zostać dłużej: najpierw obserwować rozjaśniającą się dolinę, a potem wypatrywać konstelacji. Jadąc dalej Wielką Pętlą, szukam zatoczek z widokiem na Połoninę Caryńską. W sezonie mały postój bywa zatłoczony, jednak około kilometr dalej znajduje się większy parking i restauracja. Dzięki temu w Lutowiskach łatwo połączyć poranny widok na bieszczadzkie szczyty z wieczornym podziwianiem gwiazd.
Połonina Wetlińska i Chatka Puchatka
Na bieszczadzki wschód słońca wybrałabym Połoninę Wetlińską i okolice Chatki Puchatka. Z grzbietu rozciągają się szerokie panoramy falujących pasm, a o świcie doliny często wypełnia morze mgieł. Szczególnie pięknie prezentują się okolice Osadzkiego Wierchu (1253 m n.p.m.) i Hasiakowej Skały, przy której stoi Chatka Puchatka (1228 m n.p.m.). Na szczyt prowadzi żółty szlak z Przełęczy Wyżnej: podejście zajmuje około godziny, a zejście około 45 minut. Można też wybrać dłuższą trasę czerwonym szlakiem ze Smereka przez Smerek (1222 m), Przełęcz Orłowicza (1075 m) i Osadzki Wierch. Przejście całego grzbietu do Brzegów Górnych liczy około 14–15,5 km i zajmuje, zależnie od wariantu, mniej więcej 5–6,5 godziny. Po drodze widoki zmieniają się za każdym wierzchołkiem, a spod Chatki Puchatka efektownie prezentuje się Połonina Caryńska. Przy dobrej przejrzystości powietrza po zachodzie słońca można wypatrzyć nawet Tatry, oddalone o około 180 km.
Żeby bez pośpiechu podziwiać zarówno zachód, jak i wschód słońca nad połoniną, najchętniej przenocowałabym w Chatce Puchatka. To kultowe miejsce przez lata prowadził Lutek Pińczuk, a od 2017 roku opiekuje się nim Bieszczadzki Park Narodowy. Dawniej schronisko słynęło ze skromnych warunków — nie miało prądu ani bieżącej wody. Przed wyjazdem warto jednak sprawdzić aktualne zasady noclegów i dostępność, ponieważ warunki mogą się zmieniać. Na poranny wypad zabrałabym ciepłe warstwy, czołówkę, wodę, prowiant oraz zapas baterii do aparatu. Nawet latem na grzbiecie bywa chłodno, a przed świtem łatwo marzną dłonie. Ponieważ w weekendy i wakacje szlak potrafi być zatłoczony, ruszyłabym odpowiednio wcześnie. Jesienią zaś można liczyć na kolorowe buki, miękkie światło i mgły snujące się nad dolinami.
Ciekawostka: Chatka Puchatka stoi na Hasiakowej Skale, a jej nazwa nawiązuje do kultowego bohatera książek A.A. Milne’a.
Tarnica
Tarnica, najwyższy szczyt polskich Bieszczadów, wznosi się na 1346 m n.p.m. i należy do najlepszych miejsc na podziwianie wschodu słońca. Poranna wyprawa wymaga jednak dobrego planu. Wejście z Wołosatego zajmuje około 1,5–2 godzin, dlatego przy świcie o 5:00 warto wyruszyć najpóźniej około 3:00. Czołówkę, ciepłe warstwy odzieży i wodę spakuj poprzedniego wieczoru. Ze szczytu zobaczysz panoramę południowych grzbietów Karpat i ukraińskich Bieszczadów, a przy dobrej przejrzystości powietrza dostrzeżesz także odległe pasma. Pierwsze promienie słońca nad górami i dolinami wynagradzają trudy podejścia, zwłaszcza gdy poranny chłód, cisza i morze mgieł tworzą niemal nierzeczywistą scenerię.
Przed poranną wyprawą przygotuj kilka rzeczy, które ułatwią bezpieczne podziwianie wschodu słońca:
- spakuj czołówkę, ciepłe warstwy odzieży i wodę;
- sprawdź prognozę pogody i zaplanuj odpowiednio wczesne wyjście;
- jeśli schodzisz po zmroku, zabierz oświetlenie i zadbaj o dobrą orientację na szlaku.
Przy większej ilości czasu warto wybrać dłuższą, bardzo widokową trasę z Ustrzyk Górnych przez Szeroki Wierch, Tarniczkę i Przełęcz pod Tarnicą do Wołosatego. Wycieczka liczy około 19 km i zwykle zajmuje 6,5–8 godzin. Z grzbietu Szerokiego Wierchu rozciągają się wyjątkowo piękne widoki na Tarnicę, Bukowe Berdo i Połoninę Caryńską — czasem ciekawsze niż panorama ze szczytu, gdzie przestrzeń ograniczają barierki. Tarnica zachwyca również zimą, ale niezależnie od pory roku sprawdź prognozę i wyrusz wcześnie, ponieważ pogoda na szczycie szybko się zmienia. Wschód słońca jest tu szczególnie magiczny, a wieczorny zachód także bywa spektakularny: słońce chowa się za masywem Połoniny Caryńskiej. Jeżeli masz chwilę, odkryj najlepsze miejsca i godziny na zachód słońca w Kołobrzegu. Jeśli schodzisz po zmroku, zabierz czołówkę i zadbaj o dobrą orientację na szlaku.
Bukowe Berdo
Gdy planuję podziwiać wschód słońca w Bieszczadach, wysoko na mojej liście znajduje się Bukowe Berdo. Z jego grzbietu oglądam Tarnicę, Halicz, Krzemień, Szeroki Wierch oraz Połoniny Caryńską i Wetlińską, a przy dobrej widoczności także Lutowiska, Muczne i góry po ukraińskiej stronie. Najwygodniej wyruszyć z Mucznego, położonego na wysokości około 719 m n.p.m. Żółty szlak zaczyna się przy dawnym hotelu, w którym dziś działa Centrum Promocji Leśnictwa. Samochód zostawiam na bezpłatnym parkingu przy Muzeum Przyrodniczym lub około 200 m dalej, obok drewnianego kościółka. Następnie przechodzę przez osadę i kasę biletową Bieszczadzkiego Parku Narodowego, a leśna ścieżka stopniowo pnie się w górę. Według szlakowskazu wejście na grzbiet, na około 1160 m n.p.m., zajmuje 1 godz. 15 min. Na najwyższy wierzchołek Bukowego Berda (około 1311–1313 m n.p.m.) doliczam jeszcze mniej więcej 45 minut. Cała wycieczka z Mucznego i z powrotem trwa zwykle około 4 godzin; trasa liczy 5,6 km w jedną stronę i ma około 630 m przewyższenia.
Najpiękniejszy moment następuje, gdy po przejściu przez las wychodzę na otwarty grzbiet. Najpierw mijam Szołtynię (1201 m), potem Połoninę Dźwiniacką (1238 m), a dalej podziwiam skaliste wychodnie i rozległe widoki, które o poranku rozjaśnia wschodzące słońce. Jesienią bukowe lasy przybierają rudość, bordo i fiolet, natomiast przez pozostałą część roku połoninne trawy falują na wietrze. Planując dłuższą wyprawę, mogę ruszyć dalej w stronę Krzemienia (1335 m) i Tarnicy (1346 m). Przejście z Mucznego na Tarnicę i z powrotem liczy około 16,5 km, obejmuje 880 m przewyższenia i zajmuje mniej więcej 6 godzin marszu z przerwami. Przed wyjściem kupuję bilet do parku i zabieram dokument tożsamości, ponieważ trasa prowadzi przez strefę przygraniczną. Wyłączam też transmisję danych, by telefon nie połączył się z ukraińską siecią. Zimą wybieram tę trasę tylko po odpowiednim przygotowaniu: zabieram ciepłe, warstwowe ubranie, zapas jedzenia i napojów, naładowany telefon oraz rakiety lub inny sprzęt dostosowany do warunków.
Połonina Caryńska
Połonina Caryńska to jeden z bieszczadzkich punktów widokowych, na których najchętniej przywitałabym dzień. Wschód potrafi być spektakularny, ale wieczorny spektakl łatwiej zaplanować. Najkrótszy szlak prowadzi z Przełęczy Wyżniańskiej przy drodze nr 897. Na grzbiet dotrzemy w około godzinę, pokonując niespełna 2 km i mniej więcej 386 m podejścia. Następnie można ruszyć na Kruhly Wierch, najwyższą kulminację połoniny, i znaleźć miejsce z szeroką panoramą. Podczas zachodu słońce chowa się za Połoniną Wetlińską albo rozświetla dolinę Ustrzyk Górnych, a złote światło podkreśla falujące trawy. Chmury i mgły potrafią całkowicie odmienić kolory nieba, więc nawet bez klasycznej pomarańczowej poświaty widok zachwyca.
Połonina Caryńska zachwyca o każdej porze dnia, ale szczególnie zapada w pamięć o wschodzie i zachodzie słońca. Warto zaplanować wyprawę tak, by bezpiecznie wrócić ze szlaku po zmroku.
Poranki na Caryńskiej również mają wyjątkowy urok. Fotograf Karol Nienartowicz uznał wschód z 2017 roku za najpiękniejszy, jaki oglądał w Bieszczadach: temperatura sięgała −25°C, niebo rozświetlało czerwone światło, a doliny wypełniało morze chmur. Przy wyjątkowo przejrzystym powietrzu z grzbietu widać Tatry, oddalone o około 170–180 km, a nawet Połoninę Borżawską, leżącą mniej więcej 70 km dalej. Na tak wczesną wyprawę zabrałabym czołówkę, ciepłe warstwy odzieży, wodę i prowiant, ponieważ po zmroku zejście wymaga dobrej orientacji i oświetlenia. Na Przełęczy Wyżniańskiej znajduje się duży parking. Jeśli kasa BdPN jest zamknięta, warto wcześniej kupić bilet elektroniczny. Przed wyjściem sprawdziłabym też ustawienia telefonu: może on połączyć się z ukraińską siecią, dlatego wyłączenie roamingu uchroni przed niemiłą niespodzianką.
Źródła:
- https://www.bdpn.pl/dokumenty/regulamin/2023/Regulamin2023.pdf
- https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/nowa-wieza-widokowa-w-mucznem-juz-dostepna-dla-turystow
- https://podkarpackie.travel/produkt/wieza-widokowa-na-holicy
- https://archiwum.bdpn.pl/index.php?Itemid=198&id=3463&option=com_content&task=view
- https://archiwum.bdpn.pl/dokumenty/Bieszczadzki-pdfA.pdf
- https://www.twojebieszczady.net/bberdo.php
- https://archiwum.bdpn.pl/dokumenty/regulamin/2023/Regulamin2023.pdf
- https://plannawypad.pl/muczne-wieza-widokowa-bieszczady/
- https://www.ruszajwdroge.pl/2022/08/Bieszczady-atrakcje-miejsca-ktore-warto-zobaczyc.html
- https://zbierajsie.pl/punkty-widokowe-na-podkarpaciu/
FAQ - Najczęstsze pytania i odpowiedzi
Które miejsce w Bieszczadach oferuje najwyżej ocenianą panoramę o wschodzie słońca?W zestawieniu najwyżej oceniono Tarnicę — 9,7. Ze szczytu na wysokości 1346 m n.p.m. można podziwiać południowe grzbiety Karpat i ukraińskie Bieszczady, a przy dobrej widoczności także odległe pasma.
Jak długo idzie się na wieżę widokową na Jeleniowatym?Najkrótsza trasa z Mucznego liczy około 1,4–1,5 km w jedną stronę, a podejście zajmuje mniej więcej 40 minut. Szlak jest stromy i miejscami śliski, dlatego przed świtem warto zabrać latarkę oraz buty z dobrą podeszwą.
Czy wieża na Holicy jest dostępna przed wschodem słońca?Nie, na wieżę nie wolno wchodzić po zmierzchu, więc nie nadaje się do obserwowania samego wschodu słońca. Można wybrać się tam po świcie, pamiętając, że obiekt zamyka się również podczas burzy i silnego wiatru.
Gdzie zobaczyć bieszczadzkie widoki bez długiego górskiego podejścia?Punkt widokowy w centrum Lutowisk znajduje się przy głównej trasie i nie wymaga górskiej wędrówki. Z tarasu można podziwiać między innymi Tarnicę, Halicz i masyw Krzemienia.
Co zabrać na poranny wschód słońca na połoninach?Warto spakować czołówkę, ciepłe warstwy odzieży, wodę i prowiant, a przed wyjściem sprawdzić prognozę pogody oraz godzinę wschodu słońca. Dobrze dotrzeć do punktu widokowego 20–30 minut wcześniej, by spokojnie przygotować się na pierwsze światło.
